شرح حادثۀ «موضع الإصبعین»
صاحب این داستان، مردی اموی و ناصبی به نام مره بن قیس بود که در قرن چهارم هجری زندگی می‌کرد. او با سپاهش بر نجف اشرف هجوم برد؛ آن زمان نجف روستایی کوچک و حصارکشی‌شده بود. هدف او نبش قبر مطهر بود، ولی در این کار هلاک شد و خدا لعنتش کند.
میرزا حسین نوری روایت کرده است: «مُرّه بن قیس، مردی کافر و ثروتمند بود که مال فراوان و خدم و حشم بسیار داشت. روزی با بزرگان قوم خود مشورت کرد. به او گفتند علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام) خون‌خواه آنان است. او پرسید قبر آن حضرت کجاست و او را به‌سوی نجف راهنمایی کردند.
مُرّه بن قیس با دو هزار سوار و هزاران پیاده حرکت کرد. هنگامی که به حوالی شهر رسید، مردم برای دفاع از خود آماده شدند و جنگی شش روزه درگرفت. سپاهیان او بخشی از حصار شهر را ویران کردند، اما مسلمانان مقاومت کردند. بااین‌حال، مُرّه بن قیس توانست وارد حرم مطهر شود.»
او گفت: «ای علی، تو پدران و نیاکان مرا کشته‌ای!» و قصد نبش قبر مطهر را داشت. در همان لحظه، دو انگشت از قبر بیرون آمد که همچون ذوالفقار بود و بر میانۀ بدن او فرود آمد و وی را به دونیم کرد.
دو نیمۀ بدنش از همان زمان به سنگی سیاه‌رنگ تبدیل شد و آن را به پشت دروازۀ شهر بردند. هر کس به نجف می‌آمد، با پای خود به آن سنگ ضربه می‌زد و ویژگی شگفت آن این بود که هیچ حیوانی از کنار آن نمی‌گذشت مگر اینکه به آن برخورد می‌کرد.
بعدها گروهی از نادانان آن سنگ را به مسجد کوفه بردند تا آن را به بهای اندکی بفروشند و دیگران بهره‌مند شوند، اما آن سنگ در گذر زمان فرسوده و خرد شد.
توجه شیعیان و حفظ یادبود
شیخ جعفر محبوبه در کتاب کشکول الفتونی ذکر کرده است که این سنگ تا سال ۱۲۰۰هـ.ق، حدود قرن هجدهم میلادی در دروازۀ قلعه موجود بود.
شیعیان اهل بیت (علیهم‌السلام) در طول قرون، همواره تلاش کردند که این نماد کرامت را حفظ کنند و هنگام بازسازی صندوق، جواهرات قیمتی هدیه‌شده از سلاطین و پادشاهان را اطراف آن نصب کردند.
سید احمد حسینی در شرح‌حال میرزا محمدتقی شمس‌آبادی اصفهانی الماسی (متوفی ۱۱۵۹هـ.ق)، آورده است: «این محل به نام «الماسی» معروف شد، زیرا پدرش، میرزا کاظم، الماس‌هایی در موضع دو انگشت ضریح امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) نصب کرده بود که ارزش آن ۷۰۰۰تومان بود.»
خصوصیات «موضع الإصبعین»
شیخ محمدحسن جواهری در دائرهالمعارف فقهی خود، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، در بحث «لِعان» از کتاب نکاح می‌نویسد: «در ماجرای لِعان ـ که یکی از مباحث مربوط به نکاح و ازدواج است‌ـ ممکن است شدت تأکید و جدیتِ عمل با یاد کردن نام‌های خداوند متعال، که همراه با معنای انتقام، عظمت و هیبت الهی است، افزایش یابد. چنین عملی باید در مکان‌های بلندمرتبه و مشرف انجام شود؛ مانند میان رکن و مقام در مکه، بر صخره در مسجدالاقصی، کنار قبر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در مدینه، در موضع معروف به دو انگشت در مشهد امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) نزدیک سر مبارک ایشان، همچنین در دیگر مشاهد و مساجد معتبر، مانند مسجد کوفه، مسجد سهیل، مسجد براثا و دیگر مساجد مشهور.»
امروزه «موضع الإصبعین» همچنان بخشی از روایت تاریخی و معنوی حرم مطهر علوی است؛ نشانی کوچک بر صندوق خاتم که حکایتی دیرینه از کرامت منسوب به امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) را در یاد زائران و تاریخ شفاهی نجف زنده نگه داشته است.
منبع
برگرفته از کتاب «تاریخ المرقد العلوی المطهر»
برای مشاهدۀ مطلب قبلی سیر ساخت صندوق خاتم مرقد امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در طول تاریخ را مطالعه بفرمایید.
