حق رأی زنان در ماجرای بیعت با امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در غدیر

واژۀ «بیعت» یعنی چه؟
بیعت در لغت تعهد و پیمانى است که بیعت‌کننده با بیعت‌شونده (امام، حاکم یا امیر) بر اطاعت و فرمان‌بردارى از او و سپردن امور خود به وى مى‌بندد.[۱]

عرب پیش از اسلام برای پذیرش حاکمیت از فردی و تعهد به فرمان‌برداری از وی بیعت می‌کرده است.[۴] با آمدن اسلام این شیوه همچنان رایج ماند. اما زنان در دوران جاهلیت نقشی در بیعت‌ها و امور مهم نداشتند.

بیشتر بیعت‌ها در عصر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌) از طریق دست‌دادن با حاکم صورت می‌گرفته است. البته بیعت حضوری بدون دست‌دادن [۲] و بیعت غیرحضوری با نمایندۀ حاکم، یا با فرستادن نامه [۳] نیز شناخته شده بوده است.

بیعت در غدیر خم

واقعۀ غدیر یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ اسلام است که در آن، پیامبر اسلام (صلى‌اللَّه‌علیه و‌آله) هنگام بازگشت از حجه الوداع در ۱۸ ذی‌الحجه سال دهم قمری در غدیر خم، امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) را جانشین خود معرفی کرد.
حاضران در آن واقعه که بزرگان صحابه نیز در میانشان بودند، با امام علی (علیه‌السلام) بیعت کردند.

مراسم بیعت بانوان چگونه بود؟

پیامبر (صلى‌اللَّه‌علیه‌و‌آله) دستور دادند تا زنان هم با آن حضرت بیعت کنند و با عنوان «امیرالمؤمنین» به ایشان سلام کنند و تبریک و تهنیت بگویند، و این دستور را دربارۀ همسران خویش مؤکد داشتند.

پیامبر (صلى‌اللَّه‌علیه و‌آله) دستور دادند تا ظرف آبى آوردند، و پرده‌اى بر روى آن زدند بطورى که زنان در آن سوى پرده با قرار دادن دست خود در ظرف آب، و امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) با قرار دادن دست خود در سوى دیگر این ظرف، با آن حضرت بیعت کنند؛ و بدین‌صورت بیعت زنان هم انجام گرفت.

حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) نیز از حاضرین در روز غدیر بودند.
همچنین کلیۀ همسران پیامبر (صلى‌اللَّه‌علیه‌و‌آله) و «ام هانى» خواهر امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) و فاطمه دختر حضرت حمزه و اسماء بنت عمیس همسر جعفر بن ابی‌طالب در آن مراسم حضور داشتند.[۵]

منابع
۱. دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه.
۲. ابن‌سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج۸، ص۵بب‌، بیروت، دارصادر.
۳. ابن‌عبدالبر، یوسف، التمهید، ج۱۶، ص۳۴۷، به کوشش مصطفیٰ‌بن‌احمدعلوی و محمدعبدالکبیر بکری، رباط، ۱۳۸۷ق.
۴. طبری، محمد بن جریر، تاریخ، ج۱، ص۵۰۶، بیروت، ۱۴۰۷ق.
۵. بحارالانوار: ج ۲۱ ص ۳۸۸.