امروز در بخش «آیات علوی» و در ویدئویی که مشاهده مینمایید، از یکی دیگر از آثار قرآنی «نمایشگاه تصویری کتابت آیات علوی» که توسط یکی از اساتید هنر اصیل خوشنویسی و در وصف مقام والای امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) کتابت شده، رونمایی شده است.
آیۀ مورد بحث امروز، آیۀ ۵۶ سورۀ زمر است:
خداوند در سورۀ زمر آیۀ ۵۶ میفرماید:
أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ في جَنْبِ اللهِ وَ إِنْ كُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرينَ
[اين دستورها براى آن است كه] مبادا كسى روز قيامت بگويد: «افسوس بر من از كوتاهىهايى كه در اطاعت فرمان خدا كردم و از مسخرهكنندگان [آيات او] بودم.»
از امام کاظم (علیهالسلام) روایت شده است:
«خداوند عزّوجلّ فرمود: أَن تَقُولَ نَفْسٌ یَا حَسْرَتَی علَی مَا فَرَّطتُ فِی جَنبِ اللهِ؛
جَنب خدا، امیرمؤمنان (علیهالسلام) و پساز او اوصیا او در جایگاه والایشان هستند تا اینکه به آخرین نفر از ایشان پایان یابد».
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۶
الکافی، ج۱، ص۱۴۵/ بحار الانوار، ج۲۴، ص۱۹۲/ بصایرالدرجات، ص۶۴/ بصایرالدرجات، ص۶۲/ تأویل الآیات الظاهرهْ، ص۵۰۹؛ «الاخیر» بدل «آخرهم»/ نورالثقلین/ البرهان
پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) فرمود:
-«ای ابوذر! انکارکنندۀ حقّ علی (علیهالسلام) و ولایت او در روز قیامت به صورت کر و لال و کور آورده میشود، در تاریکی روز قیامت، روی زمین کشیده میشود درحالیکه ندا سر میدهد: یا حَسْرَتی عَلی ما فَرَّطْتُ فِی جَنْبِ اللهِ؛ گردنبندی از آتش در گردنش انداخته میشود و آن گردنبند سیصد شعبه شاخه دارد که بر روی هر شاخۀ آن شیطانی است که آب دهان روی صورتش میاندازد و او را از درون قبرش به آتش میاندازند.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۶
بحار الانوار، ج۷، ص۲۱۱/ بحار الانوار، ج۴۰، ص۵۵/ فرات الکوفی، ص۳۷۲/ صراط المستقیم، ج۳، ص۵۸؛ «بتفاوت یسیر»
- به مردگانتان لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ را تلقین کنید چراکه آن لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ در آن هنگام که مؤمن در قبرش فرو میرود، مونس اوست. جبرئیل به من گفت: «ای محمّد (صلیاللهعلیهوآله) اگر آنها را ببینی در آن وقت که از قبرهایشان خارج میشوند [خواهی دید که] خاک را از سرهایشان میگیرند.
و [در این هنگام] این (شخص مؤمن) صورتش درخشان است و میگوید: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ الحَمْدُ لِلهِ خدایی جز الله نیست و سپاس از آن اوست و کافر صورتش سیاه است و میگوید: یا حَسْرَتی عَلی ما فَرَّطْتُ فِی جَنْبِ اللهِ یعنی [حسرت از کوتاهیهایی که] در ولایت اميرالمؤمنين (علیهالسلام) [کردم]».
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۸
بحار الانوار، ج۷، ص۲۰۰/ فرات الکوفی، ص۳۶۹
اميرالمؤمنين علی (علیهالسلام) فرمود:
-«ما گنجداران علم خدا و چراغهای علم او هستیم، هرگاه یکی از ما برود دیگری از ما جایش را میگیرد، و کسی که از ما تبعیّت کند، گمراه نمیشود و کسی که ما را انکار کند، هدایت نخواهد شد وکسی که به دشمنان ما کمک کند، نجات نخواهد یافت و به کسی که ما را رها کند، هیچ کمکی نخواهد شد. به طمع دنیا و آرایش ظاهر آن با ما مخالفت نکنید که هم آنها از بین رفتنی هستند و هم شما از دنیا خواهید رفت.هرکه دنیا را بر آخرت گزیند و بر ما ترجیح دهد، فردا بسیار حسرت خواهد خورد و این همان کلام خداوند است که فرمود: أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یا حَسْرَتی عَلی ما فَرَّطْتُ فِی جَنْبِ اللهِ وَ إِنْ کُنْتُ لَمِنَ السَّاخِرِینَ.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۶
بحار الانوار، ج۲۴، ص۱۹۱/ تحف العقول، ص۱۲۰؛ «لایخلو» بدل «لاتتخلفوا» و «بطمع فی حطام الدنیا» بدل «لطمع دنیا و خطام» و «الزایلهْ» بدل «زایل» و «عنکم... فان من» محذوف و «اختارها» محذوف/ الخصال، ج۲، ص۶۳۰/ نورالثقلین
- ایشان در یکی از سخنرانیهایش چنین فرمود:
«منم راهنمای مردم، من کسی هستم که راه [حقّ] را یافتهام، منم پدر یتیمان و تهیدستان، سرپرست بیوهزنان، پناهگاه درماندگان و دژ نفوذناپذیر هراسداران، منم کاروانسالار مؤمنانی که بهسوی بهشت در حرکتند، رشته استوار خدایم، و محکمترین دستاویز [توسّل] به خدا، و کلمۀ تقوی و چشم بیدار خداوند و زبان راست و حقّ و دست اویم، منم معنای جنب خدا که در این آیه میفرماید: أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یا حَسْرَتی عَلی ما فَرَّطْتُ فِی جَنْبِ اللهِ.
من دست گشودۀ مهربان خدا بر سر بندگان میباشم، منم باب «حطّه» [کلمۀ استغفار بنیاسرائیل بود یعنی گناهان مرا از من بریز و مرا بیامرز]. هرکه مرا شناخت و حقّ مرا دانست، به حقیقت، پروردگار خود را شناخته است، زیرا من در زمین قائم مقام پیغمبر (صلیاللهعلیهوآله) او، و برهان خدا بر مخلوقش هستم، این ادعا را کسی رد نمینماید مگر آنکه خدا و پیغمبرش (صلیاللهعلیهوآله) را نپذیرفته باشد.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۶
بحار الانوار، ج۳۹، ص۳۳۹/ بحار الانوار، ج۲۶، ص۲۵۸/ التوحید، ص۱۶۴/ معانی الاخبار، ص۱۷/ نورالثقلین
-حضرت با بیان آیۀ «أَن تَقُولَ نَفْسٌ یَا حَسْرَتَی علَی مَا فَرَّطتُ فِی جَنبِ اللهِ» فرمودند: «من جنب خدایم و من مایۀ افسوس مردمان در روز قیامتم [که چرا ولایت مرا نپذیرفتند].»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۸
بحار الانوار، ج۳۶، ص۱۵۰/ تأویل الآیات الظاهرهْ، ص۵۰۹/ نورالثقلین؛ «و انا حسرهْ الناس یوم القیامهْ» محذوف/ البرهان
-حضرت فرمودند: «بهشتیان به خانههای شیعیان ما چنان نگاه میکنند که ستارۀ درخشان را در آسمان میبینند. هرکس از ما پیروی کند گمراه نشود، و هرکه منکر ما شود هدایت نگردد، کسی که دشمنان ما را بر علیه ما کمک کند، نجات نخواهد یافت و کسی که ما را رها کند، کمک نخواهد شد.
[تبعیّت از] ما را به خاطر طمع به مال دنیا، رها نکنید که هم دنیا از بین رفتنی است و هم شما از دنیا خواهید رفت هرکس [تبعیّت] دنیا را به تبعیت از ما ترجیح دهد، فردا بسیار حسرت خواهد خورد که خداوند فرمود: یا حَسْرَتی عَلی ما فَرَّطْتُ فِی جَنْبِ اللهِ.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۷۰
بحار الانوار، ج۶۵، ص۶۱/ فرات الکوفی، ص۳۶۶؛ «عدونا» محذوف
از امام صادق (علیهالسلام) نقل شده است:
-«خداوند ما را جزئی از جنب خود آفرید و این کلام خداوند عزّوجلّ است که فرمود: یَا حَسْرَتَی علَی مَا فَرَّطتُ فِی جَنبِ اللهِ یعنی در ولایت اميرالمؤمنين (علیهالسلام) [و حسرت از عدم پذیرش آن].»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۸
بحار الانوار، ج۲۴، ص۱۹۲/ تأویل الآیات الظاهرهْ، ص۵۰۸/ البرهان
- «اميرالمؤمنين علی (علیهالسلام) جنب خداست.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۸
بحار الانوار، ج۲۴، ص۱۹۵/ بصایرالدرجات، ص۶۲/ المناقب، ج۳، ص۲۷۳/ نورالثقلین/ البرهان
امام رضا (علیهالسلام) فرمودند:
«فِی جَنبِ اللهِ یعنی در ولایت اميرالمؤمنين علی (علیهالسلام) [و حسرت از عدم پذیرش آن].»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۸
بحار الانوار، ج۲۴، ص۱۹۱/ المناقب، ج۳، ص۲۷۳/ نورالثقلین/ البرهان
از علیّبنابراهیم نقل شده است:
«وَ اتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ؛ یعنی از قرآن و ولایت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و ائمه (علیهمالسلام) دلیل بر مطلب این آیه است: أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یا حَسْرَتی عَلی ما فَرَّطْتُ فِی جَنْبِ اللهِ؛ یعنی [حسرت در مورد عدم پذیرش ولایت] امام، بهدلیل فرمودۀ امام صادق (علیهالسلام) که فرمود: ما جنب اللَّه هستیم.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۶۸
بحار الانوار، ج۲۴، ص۱۹۴/ نورالثقلین؛ «و اتبعوا... فی جنب الله قال فی الامام» محذوف
امام سجاد (علیهالسلام) فرمودند:
«جَنْبِ اللهِ امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) است و او در روز قیامت حجّت خدا بر مخلوقات است. وقتی روز قیامت فرارسد، خداوند به نگهبانان دوزخ دستور میدهد که کلیدهای دوزخ را به امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) بدهند تا او هرکه را میخواهد وارد آن کند و هرکه را میخواهد، نجات بدهد. و آن [فضیلت] همان است که رسول خدا صلیاللهعلیهوآله فرمود: هرکس تو را دوست بدارد، مرا دوست دارد و هرکس تو را دشمن بدارد مرا دشمن داشته است. ای علی! تو برادر من هستی و من برادر تو. ای علی! پرچم حمد در روز قیامت به همراه توست که با آن پرچم در جلوی بزرگان و مؤمنان امت من حرکت میکنی و عدهای از دوطرف تو، [مؤمنان را برای پیوستن به این کاروان] صدا میزنند.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۳، ص۲۷۰
بحار الانوار، ج۳۹، ص۲۳۲/ فرات الکوفی، ص۳۶۶
