آیۀ مورد بحث امروز، آیۀ۱ از سورۀ مؤمنون میباشد:
خداوند در آیۀ اول سورۀ مؤمنون میفرماید:
«قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون؛ به يقين مؤمنان رستگار شدند.»
امام باقر (علیهالسلام)
کامل تمار نقل کرده است: «امام باقر (علیهالسلام) فرمود: آیا میدانی منظور از مؤمنان در این آیه؛ قَدْ أَفْلَحَ المُؤْمِنُونَ، چه کسانی هستند؟ گفتم: شما نسبت به آن از من داناترید.»
پس فرمود: «مسلمانان گرامی و نجیبند و مسلمانان همان برگزیدگان هستند و مؤمن، غریب است. خوشا به حال غریبان!»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام ) ج۱۰، ص۸ / الکافی، ج۱، ص۳۹۱/ بشارهْ المصطفی، ص۱۱۸/ المحاسن، ج۱، ص۲۷۱
پیامبر رحمت (صلاللهعلیهوآله)
پیامبر اعظم (صلاللهعلیهوآله) فرموده اند: «مَا نَزَلَتْ یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِلَّا کَانَ عَلِیُّبْنُأَبِیطَالِبٍ رَأْسَهَا وَ أَمِیرَهَا؛ آیهای که با عبارت یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا در قرآن شروع شده باشد، نازل نشد؛ مگر اینکه «علی» رأس [مخاطب] آن و امیر آنان است.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام ) ج۱۰، ص۱۴ / فرات الکوفی، ص۴۹
امام جعفر صادق (علیهالسلام)
امام صادق (علیهالسلام) می فرماید: «خداوند بهشتی را آفریده که هیچ چشمی آن را ندیده است و هیچ مخلوقی بر آن آگاهی ندارد. پروردگار تبارکوتعالی هر صبح در آن را باز میکند و میفرماید: «پاکتر و خوشبوتر شو و [بهشت] میگوید: قَدْ أَفْلَحَ المُؤْمِنُونَ.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام ) ج۱۰، ص۱۰/ بحار الانوار، ج۸، ص۱۹۹
امام صادق (علیهالسلام) میفرماید:
«این آیه دربارۀ پیامبراکرم (صلاللهعلیهوآله) و امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و حضرت زهرا (سلاماللهعلیه) وحسن (علیهالسلام) و حسین (علیهالسلام) نازل شد.»
حضرت در حدیثی دیگر فرمود: «این آیه دربارۀ امیرالمؤمنین (و فرزندانش) نازل شده است.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام ) ج۱۰، ص۱۴ / بحار الانوار، ج۲۳، ص۳۸۲
از امام صادق (علیهالسلام) در رابطه با ولادت حضرت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) نقل شده است:
«عباس بن عبدالمطلب و یزید بن قعنب در مکانی روبهروی خانۀ کعبه، در جمع هاشمیان و قبیلۀ عبدالعزی نشسته بودند که فاطمه بنت اسد (سلاماللهعلیها)، مادر امیرمؤمنان (علیهالسلام) ، وارد مسجدالحرام شد.
آن روز، روزی بود که نه ماه دوران بارداری ایشان تکمیل شده بود و مقابل خانۀ خدا ایستاده بود. ...
دیدیم که شکافی در پشت خانۀ کعبه ایجاد شد و فاطمه از آن شکاف وارد خانۀ کعبه شد و از دید ما پنهان گشت.
سپس دوباره به اذن خداوند یکتا، دیوار به حالت اول خود بازگشت و شکاف از بین رفت. پساز آن هرچه سعی کردیم در را بازکنیم تا یکی از زنان به کمک او برود موفق نشدیم.
در این هنگام بود که دانستیم این یک امر الهی است. فاطمه (سلاماللهعلیها) سه روز در خانۀ کعبه ماند، پساز سه روز مجددا همان شکاف باز شد و این بانو درحالیکه علی (علیهالسلام) را در آغوش داشت از داخل خانه بیرون آمد ... ابوطالب (علیهالسلام) با دیدن او خشنود گشت.
علی (علیهالسلام) به او فرمود: «سلام و رحمت و برکات خداوند بر تو باد ای پدر»
سپس رسول خدا (صلاللهعلیهوآله) وارد مسجدالحرام شد در این هنگام علی (علیهالسلام) تکانی خورد و به روی او لبخندی زد و فرمود: «درود و رحمت خداوند بر تو باد ای پیامبر خدا (صلاللهعلیهوآله)»
سپس به اذن خداوند سرفهای کرد و به سخن درآمد و این آیات را تلاوت کرد: «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ، قَدْ أَفْلَحَ المُؤْمِنُونَ، الَّذِینَ هُمْ فِی صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ.»
پیامبر خاتم فرمود: «مؤمنان بهواسطۀ تو رستگار شدند.»
و تمام آیات را تا آنجا که میفرماید: «أُولئِکَ هُمُ الْوارِثُونَ، الَّذِینَ یَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِیها خالِدُونَ» قرائت نمود.
سپس فرمود: «به خدا سوگند! امیر آنها تویی؛ علم خود را در خدمت آنها قرار میدهی و آنان از علم تو بهره میگیرند.
به خدا سوگند! تو راهنمای آنهایی و آنها بهواسطۀ توست که راه خود را مییابند.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام ) ج۱۰، ص۱۴ / بحار الانوار، ج۳۵، ص۳۵/ الامالی للطوسی، ص۷۰۸/ المناقب، ج۲، ص۱۷۴
در روایت حسن بن محبوب از امام صادق (علیهالسلام) آمده است:
«خانۀ کعبه از پشت شکافته شد و فاطمه وارد گشت ... (پساز ولادت علی (علیهالسلام))، ابوطالب میهمانی برگزار کرد و گفت: بیایید و هفتبار دور خانۀ خدا بگردید و داخل خانۀ خدا شده و به فرزندم سلام کنید. مردم هم چنین کردند و این امر یک سنت شد.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام ) ج۱۰، ص۱۶/ المناقب، ج۲، ص۱۷۴
