آیۀ ۴۳ سورۀ رعد را «آیۀ عِلمُالْکِتاب» گفتهاند. روایات اهلبیت (علیهمالسلام) این آیه را شاهدی بر برترین فضیلت امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) و دیگر ائمۀ (علیهمالسلام) دانستهاند.
این آیه، اهلبیت پیامبر خاتم را دارای علم کتاب معرفی میکند.
سلامُ الله علیٰ مَن عندهُ اســــرار یزدانش
تعالیَ الله از این منزلت،زین رتبه و شانش
سلام الله علیٰ مَن عنِدهُ علمُ الکتاب،آری
شهادت میدهد بر علم او آیات قرآنش
منـــور کرد بیتالله را در شـــام آغازش
مشرف کرد بیتالله را در صبح پایانش
آیۀ مورد بحث امروز، آیۀ ۴۳ سورۀ رعد میباشد:
خداوند در آیۀ ۴۳ سورۀ رعد میفرماید:
«وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفَى بِاللهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ؛ آنها كه كافر شدند مىگويند: تو پيامبر نيستى! بگو: كافى است كه خداوند، و كسى كه علم كتاب [و آگاهى بر قرآن] نزد اوست، ميان من و شما گواه باشند.»
نبی مکرم اسلام
پیامبر (صلىاللهعليهوآله) فرمودند: «ذَاکَ أَخِی علی بن ابیطالب (علیهالسلام)؛ منظور از آن علی بن ابیطالب (علیهالسلام) است.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۷، ص۳۲۴/ بحار الانوار؛ ج۳۵، ص۴۲۹/ الامالی للصدوق؛ ص۵۶۴/ روضهْ الواعظین؛ ج۱، ص۱۱۱/ شواهدالتنزیل؛ ج۱، ص۴۰۰/ وسایل الشیعهْ؛ ج۲۷، ص۱۸۸
مولای متقیان
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) میفرماید: «أَنَا هُوَ الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتَابِ؛ من آن کسی هستم که عالم به کتاب خداست.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۷، ص۳۲۴ / بحار الانوار؛ ج۳۵، ص۴۳۲/ بصایرالدرجات؛ ص۲۱۶/
سلیم بن قیس نقل کرده است: «شخصی از حضرت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) پرسید درحالیکه من به آن گوش میدادم؛ مرا از بهترین مناقب خود باخبر ساز، فرمود: آنچه خداوند در قرآن نازل فرموده است.»
پرسید: «چه آیاتی را دربارۀ شما نازل فرموده است؟»
فرمود: «من آن شاهد از رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) میباشم، و در آیۀ: وَ یَقُولُ الَّذِینَ کَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا قُلْ کَفی بِالله شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ؛ منظور از کسی که علم کتاب نزد اوست من میباشم، و آن حضرت تمام آیاتی که دربارهاش نازل شده بود را ذکر نمود.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۷، ص۳۲۶ بحار الانوار؛ ج۴۰، ص۱/ الاحتجاج؛ ج۱، ص۱۵۹
باقرالعلوم
■امام باقر (علیهالسلام) میفرماید: «إِیَّانَا عَنَی وَ عَلِیٌّ أَوَّلُنَا وَ أَفْضَلُنَا وَ خَیْرُنَا بَعْدَ النَّبِیِّ؛ منظور از این آیه ما هستیم. امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) اول و افضل و بهترین ما بعد از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) است.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۷، ص۳۲۶ بحار الانوار؛ ج۲۶، ص۱۷۲ / بصایرالدرجات؛ ص۲۱۴/ المناقب؛ ج۴، ص۴۰۰/ وسایل الشیعهْ؛ ج۲۷، ص۱۹۹
■امام باقر (علیهالسلام) همچنین فرموده است: «نَزَلَتْ فِی عَلِیٍّ إِنَّهُ عَالِمُ هَذِهِ الْأُمَّهْ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ؛ این آیه در مورد امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) نازل شده که او عالم امّت بعد از رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) است.
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۷، ص۳۲۶/ بحار الانوار؛ ج۳۵، ص۴۳۲/ بصایرالدرجات؛ ص۲۱۵/ العیاشی؛ ج۲، ص۲۲۱/ مستدرک الوسایل؛ ج۱۷؛ ص۳۳۴/
■جابر در مورد این آیه گفته است: «امام باقر (علیهالسلام) فرمود: وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ؛ منظور امام امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) است.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۷، ص۳۲۶ بحار الانوار؛ ج۳۵، ص۴۳۰/ بصایرالدرجات؛ ص۲۱۳؛
امام جعفر صادق (علیهالسلام)
■امام صادق (علیهالسلام) فرمودند: «قُلْ کَفی بِاللهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ؛ منظور امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) است.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۷، ص۳۲۶/ بحار الانوار؛ ج۳۵، ص۴۳۰
■ابنبکیر گوید: «من خدمت امام صادق (علیهالسلام) بودم، سخن از علم سلیمان (علیهالسلام) شد و قدرتی که به او داده شده بود.
فرمود: به سلیمان بن داود (علیهالسلام) چه چیز داده شده به او یک حرف از اسم اعظم داده بودند، ولی صاحب شما کسی است که خداوند میفرماید: قُلْ کَفی بِاللهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ و به خدا قسم علم کتاب نزد امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) بود. عرض کردم: صحیح میفرمایید فدایتان شوم.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۷، ص۳۳۰ بحار الانوار؛ ج۲۶، ص۱۷۰/ بصایرالدرجات؛ ص۲۱۲/
ابنعباس (رحمةاللهعلیه)
از ابوصالح در تفسیر و توضیح آیۀ: وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ، سؤال شد. آن مرد فرزانه گفت: «مصداق آیه علی بن ابیطالب (علیهالسلام) است. که عالم به تفسیر و تأویل، ناسخ و منسوخ، حلال و حرام قرآن شریف بود.»
تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۷، ص۳۲۶ بحار الانوار؛ ج۴۰، ص۱۴۶/ الصراط المستقیم؛ ج۲، ص۷۵
