فرزندان امیرالمؤمنین

فرزندان امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) و مادران آنان

بررسی فرزندان امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) از موضوعات مهم در منابع تاریخی و کتاب‌های انساب است. مورخان و نسب‌شناسان، در معرفی فرزندان آن حضرت، اطلاعاتی دربارۀ مادران آنان و نسل ایشان نقل کرده‌اند. در ادامه، براساس گزارش دو منبع تاریخی «ارشاد شیخ مفید» و «اعلام الورى بأعلام الهدى طبرسی»، به معرفی فرزندان آن حضرت می‌پردازیم.

روایت شیخ مفید از فرزندان مولای متقیان

شیخ مفید در کتاب ارشاد، تعداد فرزندان حضرت امیرمؤمنان (علیه‌السلام) را ۲۷ نفر (پسر و دختر) ذکر می‌کند. براساس گزارش او، امام حسن، امام حسین، زینب کبری و زینب صغری (مکنی به ام‌کلثوم) (سلام‌الله‌علیهم)، فرزندان حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) هستند.
محمد، مکنی به ابوالقاسم و معروف به ابن‌حنفیه، فرزند خوله دختر جعفر بن قیس حنفیه بود. عمر و رقیه، دو فرزند دوقلوی ام‌حبیب دختر ربیعه بودند. حضرت عباس (علیه‌السلام)، جعفر، عثمان و عبدالله، فرزندان ام‌البنین فاطمه بنت حزام (سلام‌الله‌علیها) بودند که در واقعۀ کربلا همراه برادر و امامشان حضرت امام حسین (علیه‌السلام) به شهادت رسیدند. محمد اصغر، مکنی به ابوبکر، و عبیدالله نیز فرزندان لیلی دختر مسعود دارمی بودند که در کربلا به شهادت رسیدند. یحیی، فرزند اسماء بنت عُمیس بود و پیش‌از پدرش از دنیا رفت. ام‌الحسن و رمله نیز از ام‌سعید دختر عروه بن مسعود ثقفی بودند.

شیخ مفید در ادامه، از دختران دیگری به نام‌های نفیسه، زینب صغری، رقیه صغری، ام‌هانی، ام‌الکرام، جمانه (مکنی به ام‌جعفر)، امامه، ام‌سلمه، میمونه، خدیجه و فاطمه نام می‌برد و مادران آنان را بانوانی از خانواده‌های مختلف معرفی می‌کند. بنابراین، در گزارش او نام زینب صغری، افزون‌بر زینب صغریِ مکنی به ام‌کلثوم، بار دیگر نیز آمده است. [۱]

 

تفاوت در گزارش‌های تاریخی

طبرسی نیز در کتاب إعلام الورى، نفیسه را با عنوان «ام‌کلثوم صغری» معرفی می‌کند؛ درحالی‌که شیخ مفید این دو نام را جداگانه آورده است. طبرسی هم‌ چنین تصریح می‌کند که نسل امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) از پنج فرزند پسر ایشان، یعنی امام حسن (علیه‌السلام)، امام حسین (علیه‌السلام)، حضرت عباس (علیه‌السلام)، محمد و عمر، ادامه یافته است. [۲]

شیخ مفید در ادامه، به ماجرای سقط حضرت محسن (علیه‌السلام) نیز اشاره می‌کند و می‌نویسد که حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) پس‌از شهادت پیامبر خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، فرزندی پسر به نام «محسن» داشت که پیش‌از تولد سقط شد. با احتساب این فرزند، شمار فرزندان حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) ۲۸ نفر خواهد بود.

این گزارش‌ها، افزون‌بر معرفی فرزندان حضرت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) و مادران آنان، تفاوت‌هایی را نیز در برخی نام‌ها و جزئیات نشان می‌دهند؛ تفاوت‌هایی که توجه به آن‌ها در بررسی منابع تاریخی و شناخت دقیق‌تر خاندان آن حضرت اهمیت دارد.

 

منابع
[1] «فأولاد أمیرالمؤمنین صلوات‌الله‌علیه سبعه و عشرون ولداً ذکراً و أنثى» (ارشاد مفید، جلد ۱، صفحۀ ۳۵۴)
[2] «و أعقَبَ عَلَیهِ‌السَّلامُ مِن خَمسَهِ بَنینَ‌: الحَسَنِ و الحُسَینِ عَلیهِماالسَّلامُ و مُحَمَّدٍ و العَبّاسِ و عُمَرَ» (إعلام الورى بأعلام الهدى، جلد ۱، صفحۀ ۳۹۵)

 

مطالب بیشتر

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *