فدک گواه مظلومیت فاطمه

فدک؛ گواه مظلومیت حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها)

در روزگار پس‌از شهادت پیامبر خاتم، بار سنگین دفاع از حریم ولایت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) و احقاق حقوق غصب‌شده، بر دوش حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) قرار گرفت. ایشان، با ایستادگی در برابر غصب فدک، حقی را مطالبه کرد که در غبار حوادث آن روزگار، غاصبان خلافت به ناحق از اهل‌بیت غصب کرده بودند.

مظلومیت حضرت صدیقۀ طاهره (سلام‌الله‌علیها) پس‌از شهادت پیامبر خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، تنها در یک واقعه خلاصه نمی‌شود؛ بلکه از محروم ماندن امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) از جایگاه الهی خویش تا غصب حقوق اهل‌بیت، نشان‌دهندۀ شرایط دردناکی است که خاندان پیامبر با آن روبه‌رو شدند.

 

دفاع فاطمی از ولایت

در گزارشی از احتجاجات امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) نقل شده است که آن حضرت، شبانه حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) را بر مرکبی سوار می‌کردند و به مجالس انصار می‌بردند تا از آنان یاری بخواهند. پاسخ بسیاری از آنان این بود که ما با ابوبکر بیعت کرده‌ایم و اگر شما پیش‌از او به سراغ ما آمده بودید، با دیگری بیعت نمی‌کردیم. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در پاسخ یادآور می‌شدند که آیا سزاوار بود پیکر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) را دفن‌نشده رها کنم و برای نزاع بر سر حکومت بیرون بروم؟ حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) نیز در تأیید موضع امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) فرمودند: «ابوالحسن جز آنچه شایسته بود انجام نداد و آنان نیز کاری کردند که خداوند حسابرس و دادخواه آنان خواهد بود.» [1]

این گزارش، تصویری از تلاش حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) برای دفاع از جایگاه امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) و در عین حال، بی‌پاسخ ماندن درخواست یاری ایشان ارائه می‌دهد بانویی که برای دفاع از ولایت امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)، خود به میدان آمد و با گروهی از کسانی روبه‌رو شد که پیش‌تر در کنار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) حضور داشتند.

 

فدک؛ حق غصب شده

یکی دیگر از جلوه‌های مظلومیت آن حضرت، ماجرای فدک بود. بنابر روایتی از امام موسی کاظم (علیه‌السلام)، هنگامی که خداوند فدک و سرزمین‌های پیرامون آن را بدون جنگ و لشکرکشی در اختیار پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) قرار داد، آیۀ «و آتِ ذاالقُربىٰ حَقَّهُ» نازل شد و به دنبال آن، پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) به فرمان الهی فدک را به حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) واگذار کردند. این حق تا زمان حیات پیامبر در اختیار نمایندگان آن حضرت بود؛ اما پس‌از شهادت ایشان، نمایندگان دختر پیامبر خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در فدک اخراج شدند و درخواست حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) برای بازپس‌گیری آن پذیرفته نشد. [۲]

در ادامۀ این روایت آمده است که حتی حضرت برای اثبات حق خود، امیرالمؤمنین، امام حسن، امام حسین (علیهم‌السلام) و ام‌ایمن را به‌عنوان شاهد معرفی کردند. با وجود شهادت آنان، و پس‌از چند بار مراجعۀ دختر پیامبر، ابوبکر که اوضاع حکومت خود را در خطر می‌دید، سرانجام نوشته‌ای مبنی بر عدم تعرض به فدک برای حضرت صادر کرد؛ اما هنگامی که حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) با آن نوشته از مسجد خارج شدند، عمر با ایشان روبه‌رو شد و خواستار دیدن نوشته گردید. حضرت از تحویل آن خودداری کردند، اما عمر پس‌از ضرب‌وشتم حضرت، نوشته را از دست ایشان گرفت، بر آن آب دهان انداخت و آن را سوزاند و محو کرد. این رفتار، تنها به محروم کردن حضرت از فدک محدود نماند، بلکه حتی سند و نوشته‌ای را که برای جلوگیری از تعرض به حق ایشان صادر شده بود نیز از میان برد. [۳]

 

جلوه‌های مظلومیت فاطمی

این دو واقعه که بازتاب تنها بخشی از ظلم و ستم‌های وارده بر خاندان پیامبر است، هریک جلوه‌ای از مظلومیت حضرت صدیقۀ طاهره (سلام‌الله‌علیها) را آشکار می‌کند: از یک سو، تلاش برای دفاع از حق امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) و ازسوی‌دیگر، محروم شدن از حقی که به فرمان الهی به ایشان واگذار شده بود و برخورد خشونت‌آمیزی که حتی امکان حفظ سند آن حق را نیز از ایشان گرفت. بدین ترتیب، مظلومیت سرور بانوان دو عالم را باید در مجموعه حوادثی جست‌وجو کرد که پس‌از شهادت پیامبر خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، حقوق ایشان و خاندان پیامبر را نشانه گرفت.

 

منابع
[1] «و خَرَجَ عَلیٌّ عَلَیهِ‌السَّلامُ یَحمِلُ فاطِمَهَ بِنتَ رَسولِ اللهِ صَلّی‌الله‌ُعَلَیه‌ِوَآلِهِ عَلَى دابَّهٍ لَیلاً» (عوالم العلوم و المعارف، جلد ۱۱، صفحۀ ۵۷۶)
[۲] سورۀ
اسراء آیۀ ۲۶
[3]
«فَأوحَى اللهُ إلَیهِ أنِ ادفَع فَدَکَ إلَى فاطِمَهَ عَلَیهاالسَّلامُ» (تفسیر نورالثقلین، جلد ۳، صفحۀ ۱۵۴)

 

مطالب بیشتر

نظر خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *