در زمان امام موسی بن جعفر (علیهالسلام) نقل حدیث بسیار سخت بود اما از حضرت معصومه (سلاماللهعلیها) احادیثی نقل شده که همۀ آنها حول محور امامت و ولایت میچرخند و به نظر میرسد آن حضرت با بیان این احادیث، سعی در سوق دادن افکار جامعه به سمت امامت و ولایتی که در غربت مانده بود داشتهاند.
روایات فاطمیات
یکی از فضایل حضرت معصومه (سلاماللهعلیها) محدّثه بودن ایشان است. ازجمله روایاتی که در دفاع از ولایت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) حدیث غدیر است که حضرت معصومه (سلاماللهعلیها) با سندی معتبر از حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) نقل کردهاند.
حضرت فاطمه معصومه دختر امام کاظم (علیهالسلام)، از فاطمه دختر امام صادق (علیهالسلام)، از فاطمه دختر امام باقر(علیهالسلام)، از فاطمه دختر امام سجاد (علیهالسلام)، از فاطمه دختر امام حسین (علیهالسلام)، از امکلثوم دختر امیرالمؤمنین (علیهالسلام)، از فاطمه دختر رسولخدا (سلاماللهعلیهم) نقل کردهاند که فرمود: «آیا فرمایش پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) در روز غدیر خم را فراموش کردهاید که فرمود: هرکس من مولای او هستم، علی (علیهالسلام) مولای اوست؟
آیا فرمایش پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) خطاب به امیرامؤمنین علی (علیهالسلام) را فراموش کردهاید که فرمود: تو نسبت به من مانند هارون نسبت به موسی هستی؟» (1)
حدیث معراج و دوستان مولا
حضرت معصومه (سلاماللهعلیها) با درایت، بخشی از حدیث معراج را روایت کردهاند که به ولایت مولای متقیان و جایگاه والای شیعیان اشاره دارد. نقل این حدیث توسط آن بانوی گرانقدر بیانگر بصیرت و فهم عمیق او از معارف اسلامی است.
فاطمه دختر امام سجاد (علیهالسلام)، از فاطمه دختر امام حسین (علیهالسلام)، از امکلثوم دختر امیرالمؤمنین (علیهالسلام)، از فاطمه دختر رسولخدا (سلاماللهعلیها) نقل شده است از پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوآله) شنیدم: «زمانی که مرا به آسمان بردند و وارد بهشت شدم، ناگاه کاخی دیدم از یک دانه درّ سفید تو خالی، و آن کاخ دری داشت که با درّ و یاقوت زینت شده بود و بر آن در پردهای آویزان بود. سرم را بالا کردم و دیدم بر آن در نوشته است: «لا إله إلا الله، محمد رسول خدا و علی ولی و سرپرست مردم است.»
و بر آن پرده نوشته شده بود: «به به! کیست همچون شیعۀ علی؟» درون کاخ رفتم. باز قصری دیدم از عقیق سرخ تو خالی که دری از نقره داشت و آن در با زبرجد سبز زینت شده بود و نیز پردهای داشت. سرم را بالا کردم، دیدم بر آن در نوشته است: «محمد رسول خداست، علی وصی مصطفی است.»
و بر روی آن پرده نوشته بود: «مژده بر شیعیان علی (علیهالسلام) به حلالزاده بودن!» وارد شدم، باز کاخی از زمرد سبز تو خالی دیدم که زیباتر از آن ندیده بودم. کاخ دری از یاقوت سرخ داشت که با لؤلؤ تزیین شده بود و بر روی آن در نیز پردهای بود.
سرم را بالا کردم و دیدم بر آن پرده نوشته شده: «شیعیان علی همان پیروزانند!» گفتم: «دوست من جبرئیل! این کاخ کیست؟»
گفت: «ای محمد! برای عموزاده و وصیّ تو، علی بن ابیطالب (علیهالسلام) است. تمام مردم روز قیامت با پای برهنه و بدن عریان به محشر میآیند، مگر شیعیان علی علیهالسلام. مردم را در آن روز به نام مادرهایشان میخوانند، مگر شیعۀ علی (علیهالسلام) را که به نام پدرانشان خوانده میشوند.» گفتم: «جبرئیل! این چگونه میشود؟»
گفت: «چون آنها علی علیهالسلام را دوست دارند، ولادتشان پاک است و حلالزادهاند.»»(۲)
هجرت تمدنساز
اما دفاع حضرت معصومه (سلاماللهعلیها) از امامت، تنها به نقل احادیث محدود نماند. ایشان پساز هجرت اجباری برادرش امام رضا (علیهالسلام) به مرو، به سوی خراسان حرکت کرد ولی در ادامۀ مسیر به سوی قم روانه شد.
روایاتی از پیامبر خاتم و مولای متقیان نیز به وضوح پیوند عمیق و جایگاهِ ویژۀ شهر قم را در منظومه فکری و اعتقادی اهلبیت نشان میدهد.
پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوآله) فرمودند: «اهل قم شیعیان من و شیعیان وصی من علی بن ابیطالب (علیهالسلام) هستند.»(۳)
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) فرمودند: «صلوات خدا بر اهل قم و رحمت خدا بر اهل قم، خدا بلادشان را با باران سیراب کند.»(۴)
انس بن مالک از صحابی پیامبر خاتم روایت کرده است: «روزی نزد پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) نشسته بودم و امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیهالسّلام بر ایشان وارد شد. پیامبر به ایشان فرمود: ای ابوالحسن نزد من بیا! و او را در آغوش کشید و میان دو چشم مبارکش را بوسید و فرمود: ای علی! خدای متعال ولایتت را بر آسمانها عرضه کرد و آسمان هفتم بدان سبقت جست و او را با بیتالمعمور زیور نمود. سپس آسمان دنیا بدان سبقت جست و آن را با اختران زیور نمود. آنگاه بر زمینها عرضه کرد و مکه بدان پیشی گرفت و با کعبهاش زیور کرد. سپس مدینه بدان پیشی گرفت و آن را به من زیور داد. سپس کوفه بدان پیشی گرفت و آن را به تو زیور نمود. سپس قم بدان پیشی گرفت و آن را با عرب زیور نمود و یک دری از بهشت در آن گشود.»(۵)
منابع
۱. اسنیالمطالب فی مناقب علی بن ابی طالب (علیهالسلام)، ابنجزری، صفحۀ ۴۹ / الغدیر، جلد ۱، صفحۀ ۱۹۶ / عوالم العلوم، جلد ۲۱، صفحۀ ۳۵۴
۲. بحار الانوار، جلد ۶۵، صفحۀ ۷۹ / المسلسلات، صفحۀ ۲۴۱
۳. بحار الانوار، جلد ۵۷، صفحۀ ۲۱۸
۴. بحار الانوار، جلد ۵۷، صفحۀ ۲۲۸
۵. بحار الانوار، جلد ۵۷، صفحۀ ۲۱۲
