۹ ذیالحجه، روز عرفه، از روزهای پرفضیلت سال است که بهعنوان روزی ویژه برای بخشایش گناهان و استجابت دعا بیان شده و صحرای عرفات سرزمینی است که پیامبران از آدم تا نبی خاتم و از اوصیای آن حضرت؛ علی بن ابی طالب تا مهدی موعود (علیهمالسلام) در آنجا حضور داشتند.
راز نامگذاری این سرزمین
«عَرَفَة» نام مکانی است که آدم و حوا پس از هبوط، در این سرزمین مجدداً یکدیگر را پیدا کردند و شناختند به همین دلیل به این نام نامیده شده است.(۱)
نام عرفه، از سرزمین عرفات (جایی در مکه که باید در این تاریخ در آن وقوف کرد) گرفته شده و گفتهاند عرفات را به این دلیل عرفات میگویند که زمینی مشخص و شناختهشده در میان کوهها است.(۲)
از امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) دربارۀ علت نامگذاری «عرفات» به این نام پرسیده شد.
حضرت فرمودند: «علت این است که حضرت ابراهیم (علیهالسلام) مناسک حج را با توصیفاتی که از عرفات برای او نشان داده شده بود،شناخت.»(۳)
در صحرای عرفات، جبرئیل، پیک وحی الهی، مناسک حج را به حضرت ابراهیم آموخت و او میفرمود: «عَرِفتُ، عَرِفتُ (شناختم، شناختم).»
ابلاغ پیام جانشینی مولای متقیان در عرفات
علقمه حضرمی از حضرت امام باقر (علیهالسلام) نقل میکند: «هنگامی که پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) در عرفات وقوف داشتند، جبرئیل ازسوی خداوند متعال بر ایشان نازل شد و فرمود: ای محمد، خداوند عزوجل به تو سلام میرساند و خبر میدهد که زمان رحلت تو نزدیک گشته و عمرت رو به پایان است. من تو را بهسوی سرنوشتی رهسپار میکنم که گزیری از آن نیست. اکنون پیمان خود را محکم کن و وصیت خویش را آماده ساز. آنچه از علوم و میراث انبیای گذشته، ازجمله سلاح، تابوت و سایر نشانههای نبوت نزد توست، به وصی و جانشین پساز خودت بسپار. او که حجت بالغه من بر مردم است، کسی نیست جز علی بن ابیطالب (علیهالسلام)، او را به این مقام بر مردم منصوب کن و پیمان و بیعت با او را از نو برقرار ساز. به آنان یادآوری کن چه عهد و پیمانی از ایشان گرفتهام؛ که باید ولایت ولی مرا بپذیرند، او را دوست بدارند و بدانند که مولا و سرپرست حقیقی هر مرد و زن مؤمنی، علی بن ابیطالب (علیهالسلام) است. زیرا من هیچیک از پیامبران را قبض روح نکردهام مگر آنکه پیشاز آن، دین خویش را کامل ساخته و نعمت خود را با ولایت اولیای خویش و دشمنی با دشمنانم به اتمام رسانده باشم.»(۴)
اسرار و علت وقوف در عرفات
سرزمین عرفات اسرار فراوانی دارد، مکانی مقدس که با اشک و آه، پیوند و ارتباط دارد و امیرمؤمنان علی (علیهالسلام) دربارۀ راز وقوف در عرفات فرمود:
«عرفات، خارج از مرز حرم است و مهمان خدا باید بیرون دروازۀ شهر، آنقدرتضرع و زاری کند تا لایق ورود به حرم شود.»(۵)
عصر روز عرفه و ظهر روز دهم که حاجیان در منا حضور دارند، خدای سبحان به فرشتگان مباهات می کند و میفرماید: «اینان بندگان من هستند که از راههای دور و نزدیک با مشکلات بسیار به اینجا آمده و بسیاری از لذتها را بر خود حرام کرده و بر شنهای بیابانهای عرفات و منا خوابیدهاند و اینگونه با چهرههای غبارآلود، در پیشگاه من اظهار ناتوانی و خواری میکنند.»
روز بخشش
در عظمت و بزرگی روز عرفه و قبولی توبه در آن، همین روایت بس است که امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) فرمودند: «به پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) گفته شد: ای رسول خدا، کدامیک از اهل عرفات گناهکارتر است؟ پیامبر فرمود: کسی که از عرفات بازگردد درحالی که گمان میکند آمرزیده نشده است.»(۶)
منابع
۱. راغب اصفهانی، مفردات، ۱۴۰۴ق، صفحۀ۳۳۱.
۲. مصطفوی، التحقیق لکلمات القرآن الکریم، ج۸، صفحۀ۱۲۰.
۳. تفسیر نورالثقلین، جلد ۱، صفحۀ ۱۹۶
۴. بحار الانوار، جلد ۳۷، صفحۀ ۲۰۲.
۵. اصول کافی، ج ۴، صفحۀ ۲۲۴.
۶. الجعفریات، صفحۀ ۶۴.
