واقعۀ غدیر خم، نقطۀ عطفی در تاریخ اسلام است که در آن، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) جانشینی امیرالمؤمنین (علیهالسلام) را به امر الهی اعلام نمودند. در این میان، خطبۀ یک ساعتۀ ایشان در غدیر، بیش از هرچیز، گواه پیوند ناگسستنی دین و ولایت با قرآن کریم است. پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) در این خطبه، با قرائت و تفسیر سورهها و آیاتی از قرآن، جایگاه رفیع ولایت و امامت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) را بر جهانیان آشکار ساختند. این خطبه، نهتنها تبیینکنندۀ اصلیترین پیام غدیر، بلکه سندی قرآنی بر حقانیت ولایت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) است.
آیات قرآن در خطبۀ غدیر
در خطبۀ غدیر، پیامبر خاتم (صلیاللهعلیهوآله) با استناد به آیات متعددی از قرآن کریم، مشروعیت الهی ولایت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) را برای امت تبیین نمودند تا حجت را بر همگان تمام کنند. در ادامه به تمامی این آیات اشاره میشود:
آیۀ ۱۳ سورۀ بروج:
«إِنَّهُ هُوَ یُبْدِئُ وَ یُعِیدُ، او است که آفرینش را از نیستی به هستی آورده است و پساز نابودی دوباره آن را هستی میبخشد.»
آیۀ ۱۰۳ سورۀ انعام:
«وَ هُوَ یُدْرِکُ الْأَبْصارَ وَ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ، چشمها او را درنمییابند، ولی او چشمها را درمییابد، و او لطیف و آگاه است.»
آیۀ ۵۴ سورۀ اعراف:
«یُغْشِى اللَّیْلَ النَّهارَ یَطْلُبُهُ حَثِیثاً، شب را بر روز میپوشاند، و روز را در پیِ شب، با شتاب میآورد.»
آیۀ ۴ سورۀ توحید:
«وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ، و برای او همتایی نیست؛ هیچکس همترازِ او نیست.»
آیۀ ۱ سورۀ ملک:
«له الملک و له الحمد، بیده الخیر وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَىْءٍ قَدِیرٌ، پادشاهی از آن اوست، ستایش از آن اوست؛ خیر به دست اوست، و او بر هر چیزی تواناست.»
آیۀ ۲۸۵ سورۀ بقره:
«آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَیْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ کُلٌّ آمَنَ بِاللَّه وَ مَلائِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ، لا نُفَرِّقُ بَیْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا، پیامبر به آنچه از پروردگارش به او نازل شده، ایمان آورده، و مؤمنان همگی به خدا و فرشتگان و کتابها و پیامبرانش، ایمان آوردهاند (و براساس ایمان استوارشان گفتند:) ما میان هیچیک از پیامبران او فرق نمیگذاریم. و گفتند: شنیدیم و اطاعت کردیم.»
آیۀ ۶۷ سورۀ مائده مشهور به آیهٔ تبلیغ:
«یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّه یَعْصِمُکَ مِنَ النَّاسِ، ای پیامبر! آنچه ازسوی پروردگارت (دربارۀ ولایت امیرالمؤمنین (علیهالسلام)) بر تو نازل شده ابلاغ کن؛ و اگر انجام ندهی پیام خدا را نرساندهای و خدا تو را از (آسیب و گزند) مردم نگه میدارد.»
آیۀ ۵۵ سورۀ مائده مشهور به آیهٔ ولایت:
«إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّه وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ یُقِیمُونَ الصَّلاهَ وَ یُؤْتُونَ الزَّکاهَ وَ هُمْ راکِعُونَ، همانا ولی شما خداست و پیامبر او، و کسانی که ایمان آوردند و کسانی که (مانند امیرالمؤمنین (علیهالسلام)) که همواره نماز را برپا میدارند و درحالیکه در رکوعند (به تهیدستان) زکات میدهند.»
آیۀ ۱۱ سورۀ فتح:
«یَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِمْ ما لَیْسَ فِى قُلُوبِهِمْ، با زبانهای خود چیزی میگویند که در دلهایشان نیست.»
آیۀ ۱۵ سورۀ نور:
«تَحْسَبُونَهُ هَیِّناً وَ هُوَ عِنْدَ اللَّه عَظِیمٌ، آن را بیاهمیت میپندارید، درحالیکه نزد خدا بزرگ است.»
آیۀ ۶۱ سورۀ توبه:
«وَ مِنْهُمُ الَّذِینَ یُؤْذُونَ النَّبِىَّ وَ یَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ، قُلْ أُذُنُ خَیْرٍ لَکُمْ، یُؤْمِنُ بِاللَّه وَ یُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ رَحْمَهٌ لِلَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ الَّذِینَ یُؤْذُونَ رَسُولَ اللَّه لَهُمْ عَذابٌ أَلِیمٌ، و از منافقان کسانی هستند که همواره پیامبر را آزار میدهند، و میگویند: شخص زودباور و نسبت به سخن این و آن سراپاگوش است. بگو: او در جهت مصلحت شما سراپاگوش و زودباور خوبی است، به خدا ایمان دارد و فقط به مؤمنان اعتماد میورزد، و برای کسانی از شما که ایمان آوردهاند، رحمت است، و برای آنان که همواره پیامبر خدا را آزار میدهند، عذابی دردناک است.»
آیۀ ۱۲ سورۀ یس:
«وَ کُلَّ شَىْءٍ أَحْصَیْناهُ فِى إِمامٍ مُبِینٍ، و همه چیز را در کتابی روشن (که اصل همۀ کتابهاست و آن لوح محفوظ است) بر شمردهایم.»
آیۀ ۵۴ سورۀ مائده:
«یُجاهِدُونَ فِى سَبِیلِ اللَّه وَ لا یَخافُونَ لَوْمَهَ لائِمٍ، در راه خدا جهاد میکنند و از هیچ ملامتگری در راه خدا نمیترسند.»
آیۀ ۸ سورۀ طلاق:
«...وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُکْراً، و او را به عذاب بسیار شدیدی عذاب کردیم.»
آیۀ ۸۷ سورۀ کهف:
«أَمَّا مَنْ ظَلَمَ فَسَوْفَ نُعَذِّبُهُ ثُمَّ یُرَدُّ إِلى رَبِّهِ فَیُعَذِّبُهُ عَذاباً نُکْراً، اما هرکس ظلم کند، بهزودی او را عذاب میکنیم؛ سپس بهسوی پروردگارش بازگردانده میشود، پس او را عذابی سخت خواهد کرد.»
آیۀ ۲۴ سورۀ بقره:
«فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِى وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَهُ أُعِدَّتْ لِلْکافِرِینَ، از آتشی که هیزمش مردم و سنگهایند، بپرهیزید؛ آتشی که برای کافران آماده شده است.»
آیۀ ۱۸ سورۀ حشر:
«وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللَّه، هرکس باید بنگرد برای فردای خود چه چیزی پیش فرستاده است؛ و از خدا پروا کنید.»
آیۀ ۹۴ سورۀ نحل:
«فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعدَ ثُبوتِها....إِنَّ اللَّه خَبِیرٌ بِما تَعْمَلُونَ، پس (در حال خطر) ممکن است قدمی بعداز استواری بلغزد… همانا خدا به آنچه انجام میدهید آگاه است.»
آیۀ ۵۶ سورۀ زمر:
«أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِى جَنْبِ اللَّه، مبادا کسی بگوید: ای وای بر من! در حقّ خدا کوتاهی کردم…»
آیۀ ۸۲ سورۀ نساء:
«أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ، آیا در قرآن تدبر نمیکنند؟»
آیۀ ۷ سورۀ آل عمران مشهور به ام الکتاب:
«هُوَ الَّذِى أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتابَ مِنْهُ آیاتٌ مُحْکَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ، فَأَمَّا الَّذِینَ فِى قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَهِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِیلِهِ وَ ما یَعْلَمُ تَأْوِیلَهُ إِلا اللَّه وَ الرَّاسِخُونَ فِى الْعِلْمِ، اوست که این کتاب را بر تو نازل کرد که بخشی از آن کتاب، آیات محکم است (که دارای کلماتی صریح و مفاهیمی روشن است) آنها اصل و اساس کتاباند، و بخشی دیگر آیات متشابه است (که کلماتش غیر صریح و معانیاش مختلف و گوناگون است و جز به وسیلۀ آیات محکم و روایات استوار تفسیر نمیشود) ولی کسانی که در قلوبشان انحراف (از هدایت الهی) است برای فتنهانگیزی و طلب تفسیر (نادرست و به تردید انداختن مردم و گمراه کردن آنان) از آیات متشابهش پیروی میکنند، و حال آنکه تفسیر واقعی و حقیقی آنها را جز خدا و استواران در دانش نمیداند.»
آیۀ ۵ سورۀ ق:
«ما یُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ، کلام نزدِ من تغییر نمییابد.»
آیۀ ۳ سورۀ مائده مشهور به آیۀ اکمال دین:
«الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِى وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً، امروز دینتان را برای شما کامل، و نعمتم را بر شما تمام کردم، و اسلام را برایتان بهعنوان دین پسندیدم.»
آیۀ ۱۹ سورۀ آل عمران:
«إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّه الْإِسْلامُ، بیگمان دین نزد خدا اسلام است.»
آیۀ ۸۵ سورۀ آل عمران:
«وَ مَنْ یَبْتَغِ غَیْرَ الْإِسْلامِ دِیناً فَلَنْ یُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِى الْآخِرَهِ مِنَ الْخاسِرِینَ، و هرکس جز اسلام دینی برگزیند، از او پذیرفته نمیشود و او در آخرت از زیانکاران است.»
آیۀ ۲۱۷ سورۀ بقره:
«فَأُولئِکَ الذین حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِى الدُّنْیا وَ الْآخِرَهِ و فى النَّارِ هُمْ خالِدُونَ، پس آنان (که کفر ورزیدند و …) همۀ اعمالشان در دنیا و آخرت نابود میشود و در آتش جاودانهاند.»
آیۀ ۸۸ سورۀ آل عمران:
«لا یُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ یُنْظَرُونَ، عذاب از آنان تخفیف داده نمیشود و به آنان مهلت داده نمیشود. (تا عذرخواهی کنند)»
سورۀ انسان یا «هَلْ أَتَیٰ» یا «دَهر» در شأن امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و خانوادۀ ایشان نازل شده است.
در تفسیر سورۀ عصر یا «والعصر» به امیرالمؤمنین (علیهالسلام) اشاره شده است.
آیۀ ۵۴ سورۀ نور مشهور به آیۀ بلاغِ مبین:
«وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلا الْبَلاغُ الْمُبِینُ، و بر عهدۀ پیامبر جز رساندن آشکار (پیام وحی) نیست.»
آیۀ ۱۰۲ سورۀ آل عمران:
«اتَّقُوا اللَّه حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ، تقوا پیشه کنید و آنگونه که حقّ تقواست از خدا پروا کنید و نمیرید مگر درحالیکه (در برابر او) تسلیم باشید.»
آیۀ ۸ سورۀ تغابن:
«فَآمِنُوا بِاللَّه وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذِى أَنْزَلْنا، پس به خدا و پیامبرش و نوری (قرآن) که نازل کردیم، ایمان آورید.»
آیۀ ۱۵۷ سورۀ اعراف:
«وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذِى أُنْزِلَ مَعَهُ، و از آن نوری که همراه او نازل شده پیروی کنید.»
آیۀ ۴۷ سورۀ نساء:
«مِنْ قَبْلِ أَنْ نَطْمِسَ وُجُوهاً فَنَرُدَّها عَلى أَدْبارِها أَوْ نَلْعَنَهُمْ کَما لَعَنَّا أَصْحابَ السَّبْتِ، پیشاز آنکه چهرههایی را (از شکل و شخصیت انسانی) محو کنیم، و (به کیفر تکبّر در برابر پیامبر اسلام و قرآن) به کفر و گمراهی بازگردانیم، یا چنان که اصحاب سبت را لعنت کردیم.»
آیۀ ۱۴۴ سورۀ آل عمران:
«وَ ما مُحَمَّدٌ إِلا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ، أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِکُمْ وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّه شَیْئاً وَ سَیَجْزِى اللَّه الشَّاکِرِینَ، و محمد جز فرستادهای ازسوی خدا که پیشاز او هم فرستادگانی (آمده و) گذشتهاند، نیست. پس آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، به روش گذشتگان و نیاکان خود برمیگردید؟! و هرکس به روش گذشتگان خود برگردد، هیچ زیانی به خدا نمیرساند؛ و یقیناً خدا سپاسگزاران را پاداش میدهد.»
آیۀ ۱۷ سورۀ حجرات:
«یَمُنُّونَ عَلَیْکَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَىَّ إِسْلامَکُمْ بَلِ اللَّه یَمُنُّ عَلَیْکُمْ أَنْ هَداکُمْ لِلْإِیمانِ، (برخی) بر تو منت میگذارند که اسلام آوردهاند. بگو: بر من اسلامتان را منت نگذارید؛ خداست که بر شما منت میگذارد و شما را به ایمان هدایت کرد.»
آیۀ ۲۸ سورۀ محمد:
«ذلِکَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا ما أَسْخَطَ اللَّه وَ کَرِهُوا رِضْوانَهُ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ، این عذاب برای این است که آنان از آنچه خدا را به خشم آورده پیروی کردند، و خشنودی او را خوش نداشتند در نتیجه اعمالشان را تباه و بیاثر کرد.»
آیۀ ۳۵ سورۀ الرحمن:
«یُرْسَلُ عَلَیْکُما شُواظٌ مِنْ نارٍ وَ نُحاسٌ فَلا تَنْتَصِرانِ، بر شما شعلههایی از آتش بیدود و دود آتشآلود فرستاده خواهد شد، در نتیجه نمیتوانید یکدیگر را (برای دفع عذاب) یاری دهید!»
آیۀ ۱۴ سورۀ فجر:
«إِنَّ رَبَّکَ لَبِالْمِرْصادِ، بیگمان پروردگارت در کمینگاهِ (همه) است.»
آیۀ ۴۱ سورۀ قصص:
«وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّهً یَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَ یَوْمَ الْقِیامَهِ لا یُنْصَرُونَ، و آنان را (به کیفر طغیانشان) پیشوایانی که دعوت به آتش میکنند قرار دادیم، و روز قیامت یاری نمیشوند.»
آیۀ ۱۴۵ سورۀ نساء:
«إِنَّ الْمُنافِقِینَ فِى الدَّرْکِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ، بیتردید منافقان در پایینترین طبقه از آتشاند.»
آیۀ ۲۹ سورۀ نحل:
«فَادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِینَ فِیها فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَکَبِّرِینَ، پس از درهای جهنم وارد شوید، جاودانه در آن خواهید بود؛ و چه بد جایگاهی است جایگاه متکبران.»
آیۀ ۳۱ و ۳۵ سورۀ الرحمن مشهور به آیۀ الثَّقَلَین:
«سَنَفْرُغُ لَکُمْ أَیُّهَ الثَّقَلَانِ، ای انس و جن! بهزودی به (حساب) شما میپردازیم.»
«یُرْسَلُ عَلَیْکُمَا شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ وَنُحَاسٌ فَلَا تَنْتَصِرَانِ، بر شما شعلههایی از آتش بیدود و دود آتشآلود فرستاده خواهد شد، در نتیجه نمیتوانید یکدیگر را (برای دفع عذاب) یاری دهید!»
آیۀ ۱۷۹ سورۀ آل عمران:
«لِیَذَرَ الْمُؤْمِنِینَ عَلى ما أَنْتُمْ عَلَیْهِ حَتَّى یَمِیزَ الْخَبِیثَ مِنَ الطَّیِّبِ وَ ما کانَ اللَّه لِیُطْلِعَکُمْ عَلَى الْغَیْبِ، خدا بر آن نیست که مؤمنان را بر این (وضعی) که شما بر آن قرار دارید (که منافق از مؤمن، و خوب از بد مشخص و معلوم نیست) واگذارد، (بر آن است) تا پلید را از پاک (بهسبب آزمایشهای مختلف) جدا سازد. و خدا بر آن نیست که شما را بر غیب آگاه کند.»
آیۀ ۵۸ سورۀ اسراء:
«وَ إِنْ مِنْ قَرْیَهٍ إِلا نَحْنُ مُهْلِکُوها قَبْلَ یَوْمِ الْقِیامَهِ، هیچ شهری (از شهرهای یاغیان و مفسدان) نیست مگر آنکه آن را پیشاز قیامت (به عذاب) نابود میکنیم.»
آیۀ ۷۱ سورۀ صافات:
«وَلَقَدْ ضَلَّ قَبْلَهُمْ أَکْثَرُ الْأَوَّلِینَ، و بهراستی پیشاز اینان بیشتر پیشینیان گمراه شدند.»
آیۀ ۱۶ تا ۱۹ سورۀ مرسلات:
«أَ لَمْ نُهْلِکِ الْأَوَّلِینَ، ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الْآخِرِینَ، کَذلِکَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِینَ، وَیْلٌ یَوْمَئِذٍ لِلْمُکَذِّبِینَ، آیا پیشینیان را (بهسبب تکذیبشان) هلاک نکردیم؟ سپس به دنبال آنان دیگران را هم (بهسبب تکذیبشان) هلاک میکنیم. با گنهکاران اینگونه رفتار میکنیم، وای در آن روز بر تکذیبکنندگان!»
آیۀ ۱۵۳ سورۀ انعام:
«وَ أَنَّ هذا صِراطِى مُسْتَقِیماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِکُمْ عَنْ سَبِیلِهِ، و مسلماً این (برنامههای محکم و استوار و قوانین و مقرّرات حکیمانه) راه راست من است؛ بنابراین از آن پیروی کنید و از راههای دیگر پیروی مکنید که شما را از راه او پراکنده میکند.»
آیۀ ۱۸۶ سورۀ اعراف:
«وَ مِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّهٌ یَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَ بِهِ یَعْدِلُونَ، و از میان کسانی که آفریدهایم (یعنی جنّیان وآدمیان) گروهی (هستند که هم نوعان خود را) به حق هدایت میکنند و به درستی و راستی داوری مینمایند.»
در تفسیر سورۀ حمد یا فاتحه یا ام الکتاب به امیرالمؤمنین (علیهالسلام) اشاره شده است.
آیۀ ۶۲ سورۀ یونس مشهور به آیۀ اولیاءالله:
«أَلا إِنَّ أَوْلِیاءَ اللَّه لا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَ لا هُمْ یَحْزَنُونَ، آگاه باشید که اولیای خدا نه ترسی دارند و نه اندوهگین میشوند.»
آیۀ ۵۶ سورۀ مائده:
«فَإِنَّ حِزْبَ اللَّه هُمُ الْغالِبُونَ، همانا حزب خدا پیروز است.»
آیۀ ۱۱۲ سورۀ انعام:
«وَ کَذلِکَ جَعَلْنا لِکُلِّ نَبِىٍّ عَدُوًّا شَیاطِینَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ یُوحِى بَعْضُهُمْ إِلى بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً، و اینگونه برای هر پیامبری دشمنانی از شیاطین انس و جن قرار دادیم، که برای فریب مردم همواره گفتاری باطل ولی به ظاهر آراسته و دلپسند به یکدیگر القا میکنند.»
آیۀ ۲۲ سورۀ مجادله:
«لا تَجِدُ قَوْماً یُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ یُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ، هیچ قومی را نمییابی که به خدا و روز قیامت ایمان داشته باشند و با دشمنان خدا دوستی کنند»
آیۀ ۸۲ سورۀ انعام:
«الَّذِینَ آمَنُوا وَلَمْ یَلْبِسُوا إِیمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَٰئِکَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ، کسانی که ایمان آوردند و ایمانشان را به ستمی (چون شرک) نیامیختند، ایمنی (از عذاب) برای آنان است، و آنان راهیافتگانند.»
آیۀ ۱۵ سورۀ حجرات:
«إِنَّمَا المؤمنین الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّه وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یَرْتابُوا، مؤمنان واقعی کسانیاند که به خدا و رسولش ایمان آوردند، سپس تردید نکردند»
آیۀ ۴۶ سورۀ حجر:
«ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِینَ، با سلامتی و امنیت وارد آن (بهشت) شوید.»
آیۀ ۷۳ سورۀ زمر:
«حَتَّى إِذا جاؤُها وَ فُتِحَتْ أَبْوابُها قالَ لَهُمْ خَزَنَتُها سَلامٌ عَلَیْکُمْ طِبْتُمْ فَادْخُلُوها خالِدِینَ، چون به آن(بهشت) رسند درحالیکه درهایش از پیش گشوده شده است، نگهبانانش به آنان گویند: سلام بر شما، پاکیزه و نیکو شدید، پس وارد آن شوید که (در آن) جاودانهاید.»
آیۀ ۴۰ سورۀ غافر:
«فَأُولئِکَ یَدْخُلُونَ الْجَنَّهَ یُرْزَقُونَ فِیها بِغَیْرِ حِسابٍ، آنان وارد بهشت میشوند و در آن بیحساب روزی داده میشوند.»
آیۀ ۱۲ و ۱۳ سورۀ انشقاق:
«فَسَوْفَ یَدْعُوا ثُبُوراً وَ یَصْلى سَعِیراً، بهزودی فریاد هلاکت و نابودی سر میدهد و در آتش سوزان درمیآید.»
آیۀ ۷ سورۀ ملک:
«إِذا أُلْقُوا فِیها سَمِعُوا لَها شَهِیقاً وَ هِىَ تَفُورُ، هنگامی که در آن(دوزخ) افکنده شوند از آن درحالیکه در جوش و فوران است، صدایی هولناک و دلخراش میشنوند.»
آیۀ ۱۲ سورۀ فرقان:
«إِذا رَأَتْهُمْ مِنْ مَکانٍ بَعِیدٍ سَمِعُوا لَها تَغَیُّظاً وَ زَفِیراً، هنگامی که (آن آتش سوزان) آنان را از جای دوری ببیند، صدای خشم و فریاد کشیدنش را میشنوند.»
آیۀ ۳۸ سورۀ اعراف:
«کُلَّما دَخَلَتْ أُمَّهٌ لَعَنَتْ أُخْتَها حَتَّى إِذَا ادَّارَکُوا فِیها جَمِیعاً، هربار که گروهی (از آنان) وارد (دوزخ)
شوند، هممسلکان خود را لعنت کنند تا آنکه همۀ آنان با خفت و خواری در آتش جمع شوند.»
آیۀ ۸ سورۀ ملک:
«تَکادُ تَمَیَّزُ مِنَ الْغَیْظِ کُلَّما أُلْقِىَ فِیها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ یَأْتِکُمْ نَذِیرٌ، نزدیک است که از شدت خشم متلاشی و پارهپاره شود. هرگاه گروهی در آن افکنده شوند، نگهبانانش از آنان میپرسند: آیا شما را بیمدهندهای نیامد؟»
آیۀ ۱۲ سورۀ ملک:
«إِنَّ الَّذِینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَیْبِ، لَهُمْ مَغْفِرَهٌ وَ أَجْرٌ کَبِیرٌ، بیگمان کسانی که در نهان از پروردگارشان میترسند، برایشان آمرزش و پاداشی بزرگ است.»
آیۀ ۱۸۸ سورۀ اعراف:
«إِنْ أَنَا إِلا نَذِیرٌ وَ بَشِیرٌ لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ، من فقط برای گروهی که ایمان میآورند، بیمدهنده و مژدهرسانم.»
آیۀ ۷ سورۀ رعد:
«إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ، تو فقط بیمدهندهای و برای هر قومی راهنمایی است.»
آیۀ ۱۰ سورۀ فتح مشهور به بیعت رضوان:
«إِنَّ الَّذِینَ یُبایِعُونَکَ إِنَّما یُبایِعُونَ اللَّه، یَدُ اللَّه فَوْقَ أَیْدِیهِمْ، به یقین کسانی که با تو بیعت میکنند، جز این نیست که با خدا بیعت میکنند؛ قدرت خدا بالاتر از همۀ قدرتهاست.»
آیۀ ۱۵۸ سورۀ بقره مشهور به آیهٔ صفا و مروه:
«إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَهَ مِنْ شَعائِرِ اللَّه فَمَنْ حَجَّ الْبَیْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَیْهِ أَنْ یَطَّوَّفَ بِهِما، وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَإِنَّ اللَّه شاکِرٌ عَلِیمٌ، همانا صفا و مروه از شعائر خداست؛ پس هرکس حج خانه (خدا) یا عمره بهجا آورد، گناهی بر او نیست که میان این دو طواف (سعی) کند؛ و کسی که (به خواست خودش افزون بر واجبات) کار نیکی انجام دهد، بدون تردید خدا پاداشدهنده و داناست.»
آیۀ ۴۳ سورۀ بقره:
«وَ أَقِیمُوا الصَّلاهَ وَ آتُوا الزَّکاهَ وَ ارْکَعُوا مَعَ الرَّاکِعِینَ، و نماز را برپا دارید و زکات را بپردازید و با رکوعکنندگان رکوع کنید.»
آیۀ ۴۱ سورۀ حج مشهور به آیهٔ تمکین یا آیهٔ حکومت مؤمنان:
«الَّذِینَ إِنْ مَکَّنَّاهُمْ فِى الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاهَ وَ آتَوُا الزَّکاهَ وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْکَر، همان کسان که اگر در زمین به آنان توان و قدرت دهیم، نماز را برپا میدارند و زکات میدهند و به کار پسندیده فرمان میدهند و از کار ناپسند باز میدارند.»
آیۀ ۲۸ سورۀ زخرف:
«وَ جَعَلَها کَلِمَهً باقِیَهً فِى عَقِبِهِ، و توحید و یکتاپرستی را در نسلهای بعداز خود حقیقتی پایدار قرار داد.»
آیۀ اول سورۀ حج:
«إِنَّ زَلْزَلَهَ السَّاعَهِ شَىْءٌ عَظِیمٌ، بیگمان زلزلهٔ رستاخیز چیزی بزرگ است.»
آیۀ ۹۶ سورۀ اسراء:
«قُلْ کَفى بِاللَّه شَهِیداً بَیْنِى وَ بَیْنَکُمْ، بگو: خداوند برای گواه بودن میان من و شما کافی است.»
آیۀ ۴۱ سورۀ زمر:
«فَمَنِ اهْتَدى فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما یَضِلُّ عَلَیْها، پس هرکس هدایت شود، به سودِ خود هدایت میشود؛ و هرکس گمراه گردد، جز این نیست که به زیانِ خود گمراه میشود.»
آیۀ ۱۰ سورۀ فتح:
«إِنَّ الَّذِینَ یُبایِعُونَکَ إِنَّما یُبایِعُونَ اللَّه، بیگمان کسانی که با تو بیعت میکنند، در حقیقت با خدا بیعت میکنند.»
آیۀ ۲۸۵ سورۀ بقره مشهور به آیۀ (آمن الرسول)
«وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَکَ رَبَّنا وَ إِلَیْکَ الْمَصِیرُ، و گفتند: شنیدیم و اطاعت کردیم، پروردگارا! آمرزشت را خواهانیم و بازگشت (همه) بهسوی توست.»
آیۀ ۴۳ سورۀ اعراف:
«الْحَمْدُ للَّه الَّذِى هَدانا لِهذا وَ ما کُنَّا لِنَهْتَدِىَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا الله، ستایش مخصوص خداست که ما را به این (نعمتها) هدایت کرد؛ و اگر خدا ما را هدایت نمیکرد، ما هرگز هدایت نمیشدیم.»
آیۀ ۷۱ سورۀ احزاب:
«وَ مَنْ یُطِعِ اللَّه وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِیماً، و هرکس خدا و پیامبرش را اطاعت کند، قطعاً به رستگاری بزرگی دست یافته است.»
آیۀ ۲۰ و ۲۱ سورۀ توبه:
«الَّذِینَ آمَنُوا وَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِى سَبِیلِ اللَّه بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَهً عِنْدَ اللَّه وَ أُولئِکَ هُمُ الْفائِزُونَ یُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُمْ بِرَحْمَهٍ مِنْهُ وَ رِضْوانٍ وَ جَنَّاتٍ فِیها نَعِیمٌ مُقِیمٌ، کسانی که ایمان آوردند و هجرت کردند و در راه خدا با مالها و جانهایشان جهاد نمودند، نزد خدا مقامشان از همه بزرگتر است؛ و آنان همان رستگاراناند. پروردگارشان آنها را به رحمتی از جانب خود و خشنودی و باغهایی (بشارت میدهد) که در آن نعمت پایدار است.»
آیۀ ۸ سورۀ ابراهیم:
«إِنْ تَکْفُرُوا أَنْتُمْ وَ مَنْ فِى الْأَرْضِ جَمِیعاً فَإِنَّ اللَّه لَغَنِىٌّ حَمِیدٌ، اگر شما و همهٔ کسانی که در زمین هستند کفر بورزید، (زیانی نمیرسانید) بیگمان خدا بینیاز ستوده است.»
آیۀ ۱۴۴ سورۀ آل عمران:
«وَ مَنْ یَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَیْهِ فَلَنْ یَضُرَّ اللَّه شَیْئاً، و هرکس به عقب برگردد (و از حق رویگردان شود)، هرگز به خدا هیچ زیانی نمیرساند.»
