در آیۀ ۱۱۹ سورۀ توبه، خداوند به وضوح به ضرورت پیروی از افراد راستین و وفادار اشاره میکند؛ افرادی که در صداقت و ایمان نمونه هستند. امیرالمؤمنین (علیهالسلام) بهعنوان نماد صداقت، ایمان و عمل به دستورات الهی شناخته میشود. این آیه، پیروی از چنین الگوهایی را برای هدایت و رستگاری مسلمین توصیه میکند.
آیۀ ۱۱۹ سورۀ توبه
«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقینَ»
در فرازی از زیارت غدیریه آمده است:
بیخردان پست و گمراهان ناجوانمرد، به آنچه در حقّ تو بر محمّد نازل شده بود کافرند و نسبت به مخالفان ضد تو یاری دهندهاند، درحالیکه خدا به پیروی از تو امر کرد و مؤمنان را به یاری تو فرا خواند و خدای عزّوجل فرمود: «ای اهل ایمان! از خداوند (اطاعت کرده و از محرّماتش) بپرهیزید و با صادقان (که انبیا و اهلبیت (علیهمالسلام) و اولیای خاصِ خدایند) همراه باشید.»(توبه/۱۱۹)
آیۀ ۱۱۹ سورۀ توبه جزو آیات علوی در قرآن کریم محسوب میشود و به صراحت مؤمنان را به تقوا و همراهی با صادقان دعوت میکند، و با توجه به شخصیت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) بهعنوان یکی از بارزترین مصادیق صداقت، تقوا و عدالت در میان یاران پیامبر خاتم، بسیاری از مفسران و عالمان دینی او را یکی از مصداقهای برجستۀ این آیه معرفی کردهاند.
امام حسن عسکری (علیهالسلام) نقل کرده است که پدرش، امام هادی (علیهالسلام) با اشاره به آیۀ ۱۱۹ سورۀ توبه با عباراتی امیرالمؤمنین (علیهالسلام) را در روز غدیر زیارت کرد:
«درحالیکه خداوند متعال به پیروی از تو امر کرده است و مؤمنان را به یاری تو فرا خوانده است و فرمود: یا أَیُّهَا الَّذِینَ أمنوا اتَّقُوا اللهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ؛ مولای من حق با تو آشکار شد و مردم آن را رها کردند.»
حسین سعید با سندی از ابوسعید دربارۀ شأن نزول این آیه روایت کرده است:
«هنگامیکه آیۀ: اتَّقُوا اللهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ، نازل شد، رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) رو به صحابه کرده و فرمود: آیا میدانید این آیه دربارۀ چه کسی نازل شد؟
عرض کردند: خیر! نمیدانیم ای رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله). ابودجانه گفت: ای رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) ما همه از صادقین هستیم، به تو ایمان آورده و تصدیقتان کردیم.
فرمود: ای ابودجانه! چنین نیست؛ این آیه اختصاصاً در شأن پسرعموی من علی بن ابیطالب (علیهالسلام) نازل شده است، و او از راستگویان است.»(۲)
امام باقر و امام صادق (علیهماالسلام) منظور از صادقین در این آیه را اینگونه ذکر کردهاند:
«آنان امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و فاطمه (سلاماللهعلیها) و حسن و حسین (علیهماالسلام) و نسل پاک آنها تا روز قیامت میباشند.»(۳)
منبع
۱. تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۶، ص۳۸۰ بحار الانوار، ج۹۷، ص۳۶۶
۲. تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۶، ص۳۷۶ بحار الانوار، ج۳۵، ص۴۱۱/ فرات الکوفی، ص۱۷۴
۳.تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۶، ص۳۷۶ البرهان




