در این آیه، خداوند ویژگیهای مؤمنانی را بیان میکند که برادران دینی خود را بر خود مقدم میدانند، حتی اگر خودشان در تنگدستی باشند. با توجه به روایات و تفاسیر اسلامی، این آیه در رفتار و زندگی امیرالمؤمنین (علیهالسلام) کاملاً مشهود است.
آیۀ ۹ سورۀ حشر
«وَ الَّذينَ تَبَوَّؤُا الدَّارَ وَ الْإيمانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هاجَرَ إِلَيْهِمْ وَ لا يَجِدُونَ في صُدُورِهِمْ حاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَ يُؤْثِرُونَ عَلى أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ»
به روایت امام هادی (علیهالسلام) در زیارت غدیریه، این آیات یادآور جایگاه والای امیرالمؤمنین (علیهالسلام) است.
در فرازی از زیارت غدیریه آمده است:
تویی خورانندۀ طعام در حال دوست داشتن آن، به درمانده و یتیم و اسیر، تنها بهخاطر خشنودی خدا که از آنها پاداش و سپاسی نمیخواستی و خدای تعالی در حق تو چنین گفت: «و آنان را در امور معیشت بر خود ترجیح میدهند گرچه خودشان را نیاز شدیدی باشد و کسانی که از بخل و حرصشان مصون داشتهاند بر همۀ موانع راه سعادت پیروزند.»(حشر/۹)
یکی از نمونههای بارز ارتباط آیۀ نهم سورۀ مبارکۀ حشر که ازجمله آیات علوی قرآن کریم است، داستان بخشش امیرالمؤمنین (علیهالسلام) همراه با حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) و فرزندانشان است که در موقعیتهای سخت، غذای خود را به نیازمندان بخشیدند، درحالی که خودشان گرسنه بودند. این واقعه نمونهای از عمل به همین آیه بوده و در کتب تفسیری نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
امام عسکری (علیهالسلام) در تفسیر آیۀ نهم سورۀ مبارکۀ حشر فرمود: «شیعۀ علی آن کسانی هستند که برادرانشان را بر خود مقدم میدارند هرچند خودشان بسیار نیازمند باشند.»(۱)
امام عسکری (علیهالسلام) در روایتی دیگر با اشاره به این آیه فرمود:
«سلام بر تو ای امیرمؤمنان! و سید اوصیا! ... که این آیه در شأن تو نازل شده است: وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ.»(۲)
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در مورد شأن نزول این آیه در سخنانی خطاب به حضار فرمود:
«شما را به خدا قسم میدهم! آیا در میان شما کسی هست که آیۀ: وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُون؛ غیر از من دربارۀ او نازل شده باشد.» گفتند: «نه»(۳)
امام صادق (علیهالسلام) با اشاره به آیۀ نهم سورۀ حشر فرمود: «خداوند آیۀ: وَ یُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ را در مورد آنها (امیرالمؤمنین (علیهالسلام)، فاطمه (سلاماللهعلیها) و حسن و حسین (علیهاالسلام)) نازل فرمود.»(۴)
منابع
۱. تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۶، ص۱۳۶ بحار الانوار، ج۶۵، ص۱۶۲
۲. تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۶، ص۱۴۲ بحار الانوار، ج۹۷، ص۳۶۴
۳. تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۶، ص۱۴۲ بحار الانوار، ج۳۱، ص۳۴۲/ الاحتجاج، ج۱، ص۱۴۳/ نورالثقلین
۴. تفسیر اهلبیت (علیهمالسلام) ج۱۶، ص۱۴۲ بحار الانوار، ج۳۱، ص۴۱
