در میان رخدادهای مربوط به شهادت حضرت زهرا (سلاماللهعلیها)، مخفی ماندن محل مزار ایشان از موضوعات برجستهای است که در منابع تاریخی و حدیثی به آن پرداخته شده است. این موضوع، صرفاً به چگونگی دفن حضرت محدود نمیشود؛ زیرا در گزارشهای روایی، از سفارش صریح ایشان به پنهان ماندن قبر و اقدامات امیرالمؤمنین (علیهالسلام) برای اجرای این وصیت سخن به میان آمده است.
وصیت دفن شبانه
در روایتی از حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) نقل شده است که به امیرالمؤمنین (علیهالسلام) سفارش کردند: «ایشان را جز در شب دفن نکنند و هیچکس را از محل مزارشان آگاه نسازند.» [1]
شیخ مفید نیز در کتاب امالی، از وصیت حضرت در واپسین لحظات زندگی چنین گزارش میکند: «ایشان به امیرالمؤمنین (علیهالسلام) سفارش کردند که عهدهدار امورشان شوند، شبانه دفنشان کنند و قبرشان را محو سازند.» [۲]
امام حسین (علیهالسلام) دربارۀ چگونگی دفن مادرشان میفرمایند که: «پساز شهادت حضرت زهرا (سلاماللهعلیها)، امیرالمومنین (علیهالسلام) ایشان را مخفیانه دفن کردند و محل مزارشان را محو ساختند.» [3]
پنهانسازی مزار
امام باقر (علیهالسلام) نیز به جزئیات دیگری از اقدامات امیرالمومنین (علیهالسلام) برای پنهان ماندن محل قبر حضرت اشاره میکنند. بنابر این روایت، ایشان پساز دفن حضرت صدیقه (سلاماللهعلیها)، اطراف قبرها را آب پاشیدند تا محل مزار حضرت شناخته نشود. در ادامه، هنگامی که ابوبکر و عمر از دفن شبانۀ حضرت آگاه شدند و علت بیاطلاعی خود را جویا شدند، امیرالمؤمنین (علیهالسلام) به وصیت حضرت اشاره کردند و فرمودند که ایشان آن حضرت را سوگند داده بودند که اجازه ندهند آن دو در تشییع پیکرشان حضور یابند. [۴]
وصیت حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) به پنهان ماندن مزارشان، با اقدامات امیرالمؤمنین علی (علیهالسلام) در دفن مخفیانه و محو نشانههای آن مزار مطهر همراه شد. اهتمام ایشان به اجرای این وصیت مهم، نشان میدهد که ناشناخته ماندن محل مزار حضرت، امری اتفاقی نبوده؛ بلکه خواستهای مهم بود که ایشان بر تحقق آن تاکید داشتند.
منابع
[1] «و لا تَدفِنّی إلّا لَیلاً و لا تُعلِم أحَداً قَبری» (دلائل الإمامه، صفحۀ۱۳۱)
[2] «وَصَّتْ أمیرَالمُؤمِنینَ (عَلَیهِالسَّلامُ) أن یَتَوَلَّى أمرَها و یَدفِنَها» (امالی مفید، جلد۱، صفحۀ۲۸۱)
[3] «لَمّا قُبِضَت فاطِمَهُ (سَلامُاللهِعَلیها) دَفَنَها أمیرُالمُؤمِنینَ (عَلَیهِالسَّلامُ) سِرّاً» (کافی، جلد۱، صفحۀ۴۵۸)
[4] «و رَشَّ ماءً حَولَ تِلکَ القُبورِ لِئَلّا یُعرَفَ القَبرُ» (بحار الانوار، جلد۷۸، صفحۀ۲۵۵)
