سریۀ فُلس به فرماندهی امیرالمؤمنین (علیهالسلام) نقش مهمی در تضعیف شرک و گسترش اسلام در شبهجزیرۀ عربستان داشت. پیروزی مولای متقیان و نابودی بت «فلس» و غنایم بدست آمده، نشاندهندۀ قدرت اسلام و ضعف بتپرستی بود.
معنای «سریه»
سریه از مادۀ «سرو» به بخشی از سپاه گفته میشود که به دستور رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) بهسوی مکانی و برای انجام مأموریتی اعزام میشدند، بدون آنکه پیامبر (صلیاللهعلیهوآله) همراه آنان خارج شود.
شرح ماجرا
پیامبر اسلام، مولای متقیان را به همراه گروهی بهسوی قبیلهای بتپرست، به نام «طَیّ» اعزام کرد. هدف اصلی این سریه، نابودی بت «فلس» بود که توسط این قبیله پرستش میشد.
در ماه ربیعالثانی سال نهم هجری، پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوآله)، امیرالمؤمنین (علیهالسلام) را در قالب یک سریّه به همراه ۱۵۰ نفر از انصار، ۱۰۰ شتر و ۵۰ اسب بهسوی سرزمینهای قبیلهٔ «طَیّ» فرستاد و به او فرمان داد که بتِ آنان، یعنی فُلس را ویران کند.
پرچمدار این غزوه، مانند تمامی غزوات پیامبر (صلىاللهعلیهوآله)، حضرت امیرالمؤمنین (علیهالسلام) بودند. پرچمی سیاه و لِوایی سفید نیز همراه حضرت بود.
سپس امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و سپاهش هنگام سپیدهدم به محل سکونت خاندان حاتم رفت و بت «فُلس» را ویران و تخریب کردند در نتیجه، بت را درهم شکست و غنیمت و اسیرانی به دست آورد. (۱)(۲)
تقسیم غنایم
در این حمله، سربازان اسلام به فرماندهی امیرالمؤمنین (علیهالسلام) غنایم زیادی ازجمله گوسفندان، شترها و اسیران زیادی به دست آوردند که بهعنوان غنیمت به مدینه منتقل شدند.
مولای متقیان، ابوقتاده را مسئول اسیران و عبدالله بن عَتیک را مسئول دامها و اموال قرار داد.
در خزانهٔ فُلس، سه شمشیر وجود داشت که رَسوب، مِخذَم و شمشیری که یمانی نامیده میشد؛ و همچنین سه زره یافتند.
هنگامی که سپاه امیرالمؤمنین (علیهالسلام) به منطقۀ «رَکَک» رسید، غنائم را میان خود تقسیم کردند و سهم پیامبر خاتم نیز جدا شد و اسیران قبیلۀ «طی» به مدینه آورده شدند.
بت «فُلس»، دو شمشیر بر رویش قرار داشت که یکی از آنها «مِخذَم» و دیگری «رَسوب» نامیده میشد. حارث بن ابیشَمِر این دو شمشیر را به بت هدیه کرده بود و آنها را بر روی بت آویخته بودند.
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) آن دو شمشیر را برداشت و نزد پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوآله) آورد. یکی از اسیران این سریه، سفانه، خواهر عدی بن حاتم و دختر حاتم طایی بود که او را نزد پیامبر خدا (صلیاللهعلیهوآله) در مدینه آوردند؛ رسول خدا او را آزاد کرد و او به اسلام گروید.(۱)(۳)
منابع
۱. الکامل فی التاریخ، جلد ۲، صفحۀ ۲۸۵
۲. الصحیح من سیره النبی، جلد ۷، صفحۀ ۳۸
۳. الطبقات الکبری، جلد ۲، صفحۀ ۱۲۴