چرا نجف اشرف به شهر مساجد معروف است
شهر نجف اشرف به فزونی مساجدش شناخته میشود. از میان مساجد موجود در این شهر مقدس قدیمیترین آنها کدام است؟ «عبدالهادی ابراهیمی»، عضو هیئت مدیرۀ آستان مقدس علوی و کارشناس بناهای تاریخی و باستانی صحن مطهر امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در اینباره توضیح میدهد:
نجف اشرف کلانشهری اسلامی و مرکزی دینی است و مساجد و حسینیهها در تمامی کوچههای بخش قدیمی شهر نجف انتشار یافتهاند. این مساجد و حسینیهها در محدودۀ ۴ محله معروف بخش قدیمی شهر یعنی «مشراق، براق، عماره و حویش» قرار دارند.
افزون بر مواردی که گفتیم، دلیل منطقی دیگری نیز برای فزونی انتشار مساجد در شهر نجف اشرف نیز وجود دارد، اینکه مراجع تقلید و علما مشهور در گذشته نماز جماعت را در صحن مطهر امیرالمؤمنین (علیهالسلام) یا در مرقد مطهر آن حضرت برپا نمی داشتند، زیرا این کار را ایجاد محدودیت برای زائران قلمداد میکردند، به عنوان مثال «شیخ جعفر کاشف الغطاء» در کتاب خود «کشف الغطاء» تصریح میکند که «برپایی نماز جماعت در صحن مطهر امیرالمؤمنین (علیهالسلام) غصب حقوق زائران است!»، در هر حال این شخصیتها، علما و مجتهدانی بودهاند که نظر مختص به خود را داشتهاند، اما این باعث شد تا مراجع و علما در گذشته مساجد ویژهای برای خود در محلات چهارگانه نجف اشرف داشته باشند و آنها نماز خود را اقامه میکردند، در عین حال این مساجد محلی برای دروس حوزوی این علما هم بود.
مشهورترین و قدیمیترین مساجد نجف اشرف
اگر بخواهیم اشارهای به مشهورترین و قدیمیترین مساجد در محلات چهارگانۀ شهر نجف اشرف داشته باشیم، باید به سوی قدیمیترین محله برویم که محله مشراق است.
قدیمیترین مساجد در تمامی بخش قدیمی شهر و بهطور مشخص در محدودۀ محلۀ مشراق و البته به استثنای مساجد ملحقشده به صحن مطهر امیرالمؤمنین (علیهالسلام) یعنی مسجد الرأس، مسجد عمران شاهین و مسجد خضرا، باید به مسجد مرجع عالی قدر «ابو جعفر طوسی» اشاره کنیم. ابوجعفر طوسی در سال ۴۶۰ هجری فوت کردهاند.
دومین مسجد قدیمی شهر نجف اشرف در محلۀ براق قرار دارد و مسجد «طریحی» است. این مسجد منسوب به مرجع عالی قدر زمان خویش «محقق شیخ فخرالدین طریحی» است. ایشان در سال ۱۰۸۵ هجری فوت کردهاند. برخی این مسجد را به گذشتهای دورتر و به «محقق کرکی» منسوب میکنند. ایشان هم در سال ۹۴۰ هجری فوت کردهاند.
در محله عماره ما دو مسجد مشهور و قدیمی را داریم: نخستین مسجد، مسجد جواهری است. مرجع عالی قدر «شیخ محمد حسن» صاحب کتاب «جواهر» این مسجد را تأسیس کردند. ایشان در سال ۱۲۶۴ هجری فوت کردهاند.
دومین مسجدی که در این محله داریم، مسجد کاشف غطاء است. مرجع تقلید «شیخ موسی آل کاشف غطاء» این مسجد را تأسیس کردهاند. ایشان هم در سال ۱۳۳۱ هجری فوت کردهاند. ایشان فرزند مرجع عالی قدر شیخ جعفر آل کاشف غطاء بزرگ است.
انتهای محلۀ حویش مسجد هندی قرار دارد. این مسجد در دورۀ «علامه شیخ حسین نجف» بنا شد. ایشان در سال ۱۲۵۱ هجری از دنیا رفتهاند. در مدت اخیر مرجع عالی قدر «سید محسن حکیم» اقدام به توسعه و بازسازی این مسجد کرد.
مسجد دیگری که مشهور است، مسجد «انصاری» است که به مسجد «ترکها» نیز شناخته میشود. مرجع عالی قدر «شیخ مرتضی انصاری» این مسجد را تأسیس کردند. ایشان در سال ۱۲۸۱ هجری از دنیا رفتهاند.
این مساجد مهمترین و قدیمیترین در بخش قدیمی نجف هستند. همانطور که ملاحظه میکنیم این مساجد توسط مراجع طائفۀ شیعی در آن زمان تأسیس شدهاند.
