مسئلۀ ظهور حضرت مهدی (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) در اندیشۀ شیعی تنها به دانستن علائم و نشانهها محدود نمیشود، بلکه با آمادگی انسانهایی گره خورده است که باید بار تحقق عدالت جهانی را بر دوش بکشند.
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) فرمودند زمان ظهور مشخص نیست، اما نشانههایی دارد. در سخنان و روایاتی که از ایشان نقل شده به دو نشانه قبل از ظهور اشاره شده است:
صیحۀ آسمانی
ندای آسمانی یا صیحۀ آسمانی از نشانههای حتمی ظهور است که از آسمان شنیده میشود. در مورد نشانۀ ندای آسمانی در هنگام ظهور، ابیرومان از امیرالمؤمنین (علیهالسلام) روایت کرده است: «آن حضرت فرمودند: وقتی که منادی از آسمان ندا دهد که به تحقیق حق با آل محمد (صلیاللهعلیهوآله) است. در این ایام نام حضرت مهدی (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) بر سر زبانها میافتد و جهان مالامال از نام آن حضرت میشود بهگونهای که از غیر او ذکری به میان نمیآید.» [۱]
بـلایای دوران ظهور
هرچند بیشتر بلاهای طبیعی و گرفتاریهایی که مردم آخرالزمان با آنها مواجه هستند، در ظاهر منشأ طبیعی و مادی دارند، اما در واقع اثر وضعی و نتیجۀ قهری گناهانی است که نظم طبیعت را برهم میزنند و خشم خالق هستی را بر میانگیزند.
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در مورد وقوع بلایای طبیعی در هنگام ظهور اینگونه هشدار میدهند.
امام صادق (علیهالسلام) از پدران بزرگوارش و آنها از حضرت علی بن ابیطالب (علیهالسلام) روایت میکنند: «آنگاه که آتش در حجاز شعلهور شود و سیل در نجف جاری گردد منتظر ظهور قائم (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) باشید.»[۲]
نشانههای ظهور، فضای جامعۀ پیشاز ظهور است. این فضا میدان آزمایش انسانهاست؛ جایی که تنها افراد برخوردار از ایمان استوار، بصیرت دینی و آمادگی عملی، توان قرارگرفتن در زمرۀ یاران امام مهدی (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) را پیدا میکنند.
شمار یاران
اصحاب امام مهدی (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) همراهان و یارانی هستند که در زمان ظهور، ایشان را در قیام و تشکیل حکومت جهانی یاری میکنند. در بیشتر روایات، شمار یاران امام مهدی (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) ۳۱۳نفر بیان شده است.
پیوستن یاران
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در روایتی به نقل از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) به کیفیت جمع شدن اصحاب امام زمان (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) در اطراف ایشان برای آغاز قیامی جهانی اشاره میکنند: «خداوند یاوران مهدی را در کمتر از چشمبههمزدن از مشرق و مغرب زمین در کنار کعبه گرد هم میآورد.» [۳]
یاران خاص
یاران امام زمان (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) چند دستهاند؛ دستۀ اول، همان ۳۱۳برگزیدهای هستند که هستۀ اصلی قیام را تشکیل میدهند. آنهابهعنوان یاران خاص حضرت شناخته میشوند و بههنگام ظهور، در کنار منجی آخرالزمان خواهند بود. از اینان با فرمانروایان و حکام روی زمین ، یاد شده است. اما در روایات دستۀ دومی هم هستند که تعدادآنها بیشتر از ۳۱۳نفر است ومربوط به مجموع نیروها و یاورانی است که به این جمع میپیوندند و تحت فرماندهی آنان قرار میگیرند. امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در وصف یاران خاص حضرت فرمودند: «نه از نسلهای گذشته کسی از آنان پیشی گرفته و نه از آیندگان کسی به مقام والای آنها میرسد.»[۴]
اوصاف یاران منجی
بیشتر یاران خاص حضرت در سن جوانیاند و بزرگسالان میان آنان کم هستند در این زمینه حکیم بن سعد از امیرالمؤمنین (علیهالسلام) روایت میکند: «یاران حضرت مهدی (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) همه جوان هستند، در میان آنها پیرمرد یافت نمیشود مگر به اندازۀ سرمه در چشم و نمک در طعام، و همانطور که بر همگان معلوم است کمترین قسمت غذا را نمک تشکیل میدهد.» [۵]
پارسايان شب و شيران روز
امیرالمؤمنین (علیهالسلام) در مورد قدرت اراده، ایمان و عبادت و همدلی یاران حضرت مهدی (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) میفرماید: «هنگامی که قائم قیام کند، یارانش که شمارشان به تعداد یاران بدر و طالوت، یعنی سیصد و سیزده نفر است، بهسوی او گرد میآیند. این یاران همچون شیرانی هستند که از کمینگاههای خود خارج شده و همانند پارههای پولاد، نیرومندند؛ چنانکه اگر اراده کنند، کوههای استوار را از جای برمیکنند.
آنها کسانی هستند که به واسطۀ مهدی، خداوند را به یگانگی میپرستند.از ویژگیهای بارز آنها این است که شبها از ترس خدا نالههایی چون ناله زنان سوگوار دارند، و در عبادت پیوسته، شبها را به نماز و روزها را به روزه میگذرانند. گویی همگی از یک مادر و پدر پرورش یافتهاند؛ چرا که دلهایشان در دوستی، مهرورزی و خیرخواهی نسبت به یکدیگر متحد و یکپارچه است.» [۶]
یاران حضرت مهدی (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) افرادی هستند که هم خودشان دارای کمالات و شایستگیهای اخلاقی هستند و هم در مسیر هدایت و اصلاح جامعۀ جهانی گام برمیدارند. این تلاش جمعی آنهاست که منجر به شکلگیری یک جامعۀ شایسته و نیکوکار خواهد شد. در نتیجه، وعدۀ الهی مبنی بر آنکه زمین به نیکوکاران ارث خواهد رسید، محقق خواهد گشت.[۷]
منابع
[۱] ملاحم ابن طاووس، ص۱۲۹، ح۱۳۶
[۲]اثبات الهدات بالنصوص و المعجزات، ج۵، ص۲۰۷
[۳] سید ابن طاووس، الملاحم و الفتن، ۱۴۰۳ق، ص۱۴۶
[۴]قاضی نورالله تستری، احقاق الحق، مکتبه آیت الله مرعشی، ج۲۹، ص۵۶۴؛ «قال: کنّا عند علیّ … لم یسبقهم الأولون و لا یدرکهم الآخرون»
[۵] بحار الانوار، ج۵۲، ص۳۳۳، ح۶۳
[۶] الزام الناصب فی اثبات الحجة الغائب (عليهالسلام)، ج۲، ص۱۶۵
[۷] سورۀ انبیا، آیۀ۱۰۵
